به مناسبت 29 مین سالگرد قیام ملی 29 بهمن در تبریز

آذربایجان و صد سال عصیانگری در ایران

(مابین سالهای 1359- 1356 ه.ش.)

درآستانه 29 مین سالگرد قیام ملی 29 بهمن تبریز قرار گرفته ایم.

بی شک این قیام مهمترین قیام مردمی سالهای انقلاب و فراموش شده ترین حماسه ملی سالهای حاکمیت جمهوری اسلامی است. به طور قطع می توان گفت که حماسه 29 بهمن به مثابه اولین و آخرین ضربه سهمگین ملی به پیکره فاشیزم آریائی و سلطنت پهلوی بود. حوادث بعدی تنها در حد مکمل قیام 29 بهمن است.

این قیام عظیم مردمی در شرایطی به وقوع پیوست که رژیم پهلوی در اوج غرور بود و دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی آن در نهایت هشیاری به سر می بردند. در این قیام پس از دهها سال برای نخستین بار در ایران، فریادهای "اولوم اولسون پهلویه"، "بیز بو شاهی ایسته میریک والسلام"، "یاشاسین آذربایجان"،.. با شدت وقدرت تمام شنیده شد.

پس از وقوع قیام آذربایجان در 29 بهمن و به آتش کشیده شدن دهها مرکز مروج پان فارسیزم و فحشاء، کنسول آمریکا در تبریز که شاهد ورود بسیار سریع و جدی اکثریت قریب به اتفاق محلات این شهر در قیام بود می گوید: «(این قیام) دروازه ها را برای نبردهای مذهبی و اجتماعی كه به سادگی آرام نخواهد شد، (تكرار می شود)، نخواهد شد، باز كرد.»

دانشجویان پیرو خط امام ، روزشمار انقلاب اسلامی «انقلاب اول» ، ج 9 ، مجموعه اسناد لانه جاسوسی ، تهران ، 1373 ، ص40

بعبارتی دیگر قیام ملی تبریز به منزله گشوده شدن درهای قلعه استبداد به دست جمعی از پیشروترین و جسورترین مبارزین کشور محسوب می شود. اما واکنش رژیم آریامهری در برابر این قیام عظیم ملی چه بود؟!

اولین واكنش رژیم پس از برقراری حكومت نظامی وکشتار دهها تن از مردم، موج دستگیری افراد مظنون بود. پس از پایان روز 29 بهمن، ظرف 48 ساعت 621 دانشجو روانه زندان شدند.اقدام دیگر رژیم، بركناری و تنبیه عوامل خودی در فردای حماسه قیام ملی تبریز بود. موضعگیری مسوولان حزب رستاخیر در این خصوص بسیار ناشیانه بود و حکایت از دستپاچگی شدید آنان داشت. هلاكو رامبد اظهار داشت: «عوامل آشوب تبریز معلوم نیست كی و از كدام مرز وارد ایران شده اند؟!» وی در روز بعد گفت: «كمونیست های شناخته شده سبب اغتشاش تبریز بوده اند.» ویا اینکه  محمود جعفریان یکی دیگر از مروجان فاشیزم آریایی در اجتماع اعضای حزب رستاخیز تبریز، چند روز بعد از قیام اظهار داشت:«آشوبگران كه تبریز را به آتش كشیدند تبریزی نبودند.» سپس مطبوعات رژیم یکصدا فریاد زدند که شورشگران از آنسوی مرز آمده بودند!

اکنون جهت روشنتر شدن میزان حضور ملت تورک آذربایجان و نیز دیگر ملل در بند ایران، در حوادث سالهای انقلاب و نوع برخورد حاکمان وقت با آنها، بخشی از تقویم مطول "آذربایجان و صد سال عصیانگری در ایران" مابین سالهای ( 1359- 1356 )، خدمت خوانندگان محترم تقدیم می شود. این تقویم بزودی بصورت کامل منتشر خواهد شد.

لازم به ذکر است که در این تقویم اهم اعتراضات، شورشها و قیامهای اجتماعی و سیاسی سالهای مذکور با مراجعه به اسناد معتبر ثبت و ضبط شده است. بی تردید این تقویم می تواند با بررسیهای بیشتر، دقیقتر و کاملتر شود .

                                                                                                                                                                فرزاد صمدلی

29 بهمن سال 1385

ب- عصر پادشاهی مشروطه ایران

...

- دوره محمدرضا شاه پهلوی

...

- مقطع نخست وزیری جمشید آموزگار (…مردادماه سال 1356 لغایت5 شهریور سال 1357)

- 31 خرداد ماه 1356: تظاهرات در مسجد دانشگاه تهران در اعتراض به رژیم پهلوی و مرگ غیر منتطره دکترعلی شریعتی در خارج

- 19 دیماه سال 1356: بدنبال انتشار یک مقاله توهین آمیز علیه ایت الله روح الله موسوی خمینی در روزنامه اطلاعات، جمعی از طلاب حوزه علمیه، اهالی منطقه تورک نشین نیروگاه وبرخی از مراجع قم و در راس انها ایت الله سید کاظم شریعتمداری به دفاع از ایت الله خمینی پرداختند. در تظاهرات قم چندین تن کشته شدند.

- 21 آذر ماه 1356: تجمعات اعتراض آمیز و ضد پهلوی دانشجویان در دانشگاه تبریز در یادبود حوادث 21 آذر ماه سال 1324و 25

- 29 بهمن ماه سال 1356: به مناسبت چهلم کشته شدگان قم تظاهرات عظیمی درتبریز بوقوع پیوست. تظاهرات عظیم و مردمی تبریز در حد یک قیام بزرگ ملی بود. این تظاهرات به دعوت ایت الله شریعتمداری از مسجد قیزیللی تبریز آغاز شد و در طی چند ساعت سراسر شهر را در برگرفت. در این تظاهرات دهها ساختمان مشکوک دولتی به اتش کشیده شد، دهها نفر کشته شدند و صدها نفر بازداشت گردیدند. قیام خونین 29 بهمن تبریز در واقع به مثابه مهمترین اعتراض ملی علیه استبداد پهلوی، سیاستهای پان آریانیستی ، برنامه های ضد دینی و فساد همه جانبه دولتی محسوب می شود. این قیام موتور انقلاب سال 1357 را در ایران روشن کرد و رژیم پهلوی را در معرض سقوط محتوم قرار داد.

- 1 فروردین ماه 1357: تظاهرات خانواده زندانیان سیاسی در برابر زندان،همزمان با تحویل سال نو

- 9 فروردین ماه سال 1357: به مناسبت چهلم  کشته شدگان تبریز، شهرهای قم، جهرم، یزد، کرمان، شیراز، اصفهان، تهران، مشهد و اهواز شاهد تظاهرات مردمی شدند. در این تظاهراتها جمعی کشته شدند.

- 11 فروردین ماه 1357: تظاهرات‌ مردم‌ شهرهاي‌ قم،اصفهان‌،کاشان‌،خرم‌ آباد،بهبهان‌،زاهدان‌،ساوه‌، زنجان‌، مشهد، فارس‌،لار،اليگودرز، جهرم‌،خوي ،خرمشهر،يزد و چند شهردیگر در خونخواهی شهدای قیام ملی تبریز  

- 18 فروردین 1357: حمله نیروهای گارد شاهنشاهی به دانشجویان معترض دانشگاه تبریز

- 21 فروردین ماه سال 1357: دانشجویان دانشگاههای تهران و علم و صنعت علیه حکومت پهلوی به تظاهرات اعتراض امیزی پرداختند. در پی حمله نیروهای گارد جمعی مجروح شدند.

- 23 فروردین ماه 1357: کشته شدن یکی از دانشجویان دانشگاه تبریز به دست نیروهای مسلح رژیم شاهنشاهی

- 24 فروردین ماه سال 1357: اعتراض بازاریان تبریز به شهادت دانشجوی تبریزی و تعطیلی بازار شهر بطور کامل

- 19 اردیبهشت سال 1357: بیش از 30 شهر کشور دستخوش ناآرامی و آشوب شد. همچنین در دانشگاههای تبریز، شیراز، اصفهان و تهران درگیریهای شدیدی بوقوع پیوست که منجر به کشته و زخمی شدن دهها دانشجو گردید.

- 21 اردیبهشت ماه سال 1357: دهها هزار نفر در تهران با شرکت در یک تظاهرات مردمی خواستار سقوط رژیم پهلوی شدند

- 15 خرداد ماه سال 1357: به مناسبت پانزدهمین سالگرد قیام خونین 15 خرداد ماه سال 1342، تظاهراتهای  گسترده ای در شهرهای مختلف برگزار شد.

- 20 مرداد ماه 1357: بدنبال وقوع تظاهرات اعتراض آمیز در اصفهان عده ای کشته شدند.

- 22 مرداد ماه 1357: تظاهرات‌ و درگ‌يري‌ مردم‌ با ماموران‌ رژيم‌ پهلوي‌ در بسياري‌ از شهرهاي‌ ايران‌ ازجمله‌ اهواز، قزوين‌،اراک‌، تهران‌، شيراز

- یک شهریور ماه 1357: وقوع تظاهراتهای خشونت آمیز در تهران و به آتش کشیده شدن بناهای دولتی

- مقطع نخست وزیری شریف امامی(از 5 شهریور ماه سال 1357 لغایت14 آبان ماه همان سال)

- 13 شهریور 1357: تظاهرات مسالمت آمیز دهها هزار نفری در تهران بعد از نماز عید فطر

- 17 شهریور 1357: قتل عام شدن بی رحمانه صدها نفر از مخالفان شاه در تظاهرات میدان ژاله و سایر محلات ناارام تهران، 17 شهریور به جمعه سیاه مشهور شد.

- 15 مره ماه سال 1357: وقوع تظاهراتهای مردمی وسیع در شهرهای تهران، زنگان(زنجان)، رشت، مشهد، اراک، بروجرد، ساری، دزفول، کرمان

- 17 مهرماه1357: وقوع تظاهراتهای مردمی و وسیع در شهرهای تبریز، اورمو(اورمیه)، جیلفا(جلفا) مشهد، اصفهان، …

- 18 مهر ماه 1357: بدنبال تخریب خانه های غیر مجاز در محلات شمس اباد، خاک سفید، سلیمانیه و مجیدیه درگیریهای شدیدی میان مردم و نیروهای دولتی بوقوع پیوست.

- 19 مهرماه1357: اعتصاب روزنامه ها

- 23 مهر1357: اعتصاب غذای زندانیان سیاسی در تبریز

- 24 مهرماه 1357: به آتش کشیده شدن مسجد جامع کرمان توسط ایادی پهلوی

- 9 مهر1357: اعتصاب وسیع در صنعت نفت

- 10 آبانماه1357: وقوع قیام مردمی در شهرهای سنندج و توفارقان(آذرشهر) و کشته شدن دهها تن از تظاهرات کنندگان، برگزاری تظاهرات گسترده در تهران

- 13 آبان ماه سال 1357: کشته شدن جمعی از دانش آموزان تظاهرات کننده در تهران

- 17 ابانماه 1357: تظاهرات ضد پهلوی در شهرهای نجف اباد و کرمانشاه

- مقطع نخست وزیری ارتشبد ازهاری(از 14 آبانماه سال 1357 لغایت9 دیماه همان سال)

- 11 آذر ماه سال 1357: وقوع تظاهراتهای هزاران نفری در تهران و شهرهای مختلف و کشته شدن دهها نفر

- 19 آذر ماه سال 1357: صدها هزار نفر در تهران و سایر شهرستانها تظاهرات کردند.

- 20 آذر ماه سال 1357: میلونها تن در تظاهراتهای مردمی تهران، تبریز و… تظاهرات کردند. در این تظاهراتها جمعی کشته شدند.

- 20 آذر ماه 1357: حمله چند تن از سربازان و در جه داران مخالف با رژیم شاهنشاهی به سالن نهار خوری افسران ارشد پادگان لویزان در شرق تهران و کشتار بیش از هفتاد نفر از افسران ارشد

- 5 دیماه 1357: تحصن اساتید دانشگاه تهران و کشته شدن استاد کامران نجات اللهی توسط عوامل رژیم پهلوی

- 7 دیماه 1357: حمله نیروهای شاهنشاهی به مردم قزوین و کشته شدن جمعی از مردم

- 29 دیماه 1357: تظاهرات بزرگ مردم تهران علیه حکومت بختیار در اربعین

- 1 بهمن ماه 1357: راهپیمائی عظیم مردم تهران در حمایت از آزادی زندانیان سیاسی

- مقطع نخست وزیری شاپور بختیار(از 9 دیماه سال 1357 لغایت 22 بهمن همان سال)

- 7 بهمن ماه 1357: تحصن جمعی از روحانیون در مسجد دانشگاه تهران علیه رژیم پهلوی

- 12 بهمن سال 1357: آیت الله خمینی در میان استقبال وسیع مردم وارد تهران شد.

- 19 بهمن ماه سال 1357: تظاهرات دهها هزار نفری فدائیان در تهران به مناسبت سالگرد عملیات سیاهکل

- 21 بهمن سال 1357: شورش پایگاه نیروی هوائی علیه رژیم پهلوی، همبستگی مردم با شورشیان

- 22 بهمن سال 1357: وقوع شورشهای عظیم در سراسر کشور، اعلام بی طرفی ارتش، سقوط رژیم پهلوی، استقرار یک حکومت با ساختار مبهم دینی در کشور

ج- عصر جمهوری اسلامی ایران

- دوره رهبری آیت الله روح الله موسوی خمینی

- مقطع دولت موقت به ریاست مهندس مهدی بازرگان(… لغایت 15 ابان ماه سال 1357)

 - 23  بهمن ماه سال 1357: در پی حمله برخی از اهالی فارس زبان اصفهان به محلات و روستاهای لرنشین، صدها  تن کشته شدند. اشوبها تا چند روز ادامه داشت.

- 23 بهمن ماه 1357: حمله نیروهای طرفدار جمهوری اسلامی به تجمع صنفی صیادان معترض در بندر انزلی

- 3 اسفند ماه 1357: جنگ شدید در سویوق بولاق(مهاباد) میان نیروهای کرد و دولتی، سقوط پادگان این شهر

- 4 اسفند سال 1357: تظاهرات دهها هزارنفری فدائیان در تهران جهت اعلام ضرورت مشارکت همه نیروهای انقلابی در دولت

- 14 اسفند ماه 1357: تجمع دهها هزار تن از مردم بر سر مزار دکتر محمد مصدق در احمد آباد

- 20 اسفند ماه 1357: اجتماع و تظاهرات دهها هزار نفری تورکمنها در شهرهای تورکمن صحرا،بندرتورکمن(بندرشاه)،داشلی بورون(داشلی برون)،گنبد قابوس (گنبد کاووس)و آق قالا(آغ قلعه- پهلوی دژ)... به منظور اعلام مطالبات ملی خلق تورکمن، به مرور بر شدت این تظاهراتها افزوده شد ودر جریان درگیریها یک نفر از اهالی تورکمن کشته شد.

- 28 اسفند ماه 1357: تظاهرات هزاران نفری زنان در تهران و سایر شهرها در محکومیت اجبار پوشش اسلامی برای زنان و حمله نیروهای موسوم به حزب الله به انان

- 28 اسفند ماه سال 1357: قیام مسلحانه در سنندج جهت کسب خودمختاری کردستان و نبرد با نیروهای دولتی، دهها تن در این نبردها کشته شدند.

- از ابتدای سال 1358 تا آغاز جنگ ایران و عراق در 31 شهریور ماه 1359: انتصاب دریادار مدنی به سمت استاندار خوزستان و سرکوب گروههای عرب مخالف رژیم، تبعید ایت الله شیخ محمد طاهر شبیر خاقانی از اهواز به قم و حصر خانگی وی، بروز درگیری در میان صیادان منطقه و نیروهای سپاه، کشته و زخمی شدن جمعی از اهالی عرب منطقه، انفجار خشم عمومی، وقوع درگیریها و قیامهای متعدد در شهرهای عرب نشین خوزستان و بمب گذاریهای متعدد و به آتش کشیده شدن تاسیسات اقتصادی و نفتی

-  5 فروردین ماه 1358: وقوع درگیری میان نیروهای دولتی و تورکمن در گنبد و کشته شدن یک نفر و زخمی شدن صدها نفر دیگراز اهالی

- 6 فروردین ماه 1358: حمله نیروهای مسلح جمهوری اسلامی به تجمع گنندگان باغ ملی در گنبد و کشتار دهها تن از تورکمنهای بیدفاع و هویت طلب

- 8 فروردین ماه سال 1358: آغاز قیام مسلحانه اهالی ترکمنستان جنوبی(ترکمن صحرا) جهت کسب خود مختاری و بروز نبرد سنگین میان تورکمنها و نیروهای سپاه پاسداران، دهها تن در این حوادث کشته شدند، درگیریهای تا آخر فروردین ماه ادامه داشت.

- 9 فروردین ماه 1358: تظاهرات چند هزار نفری اهالی خانا(پیرانشهر) درآذربایجان و حمایت از آرمان ملی تورکمنها

- 12 فروردین ماه 1358: اکثریت مطلق واجدین شرایط در استانهای آذربایجانی نشین، کرد نشین و تورکمن نشین از شرکت در انتخابات تعیین نوع رژیم جمهوری اسلامی ایران خودداری کردند.

-  دوم اردیبهشت ماه سال 1358: حمله کردهای مسلح به اهالی تورک غیر نظامی درنقده، صدها تورک دراین حمله غافلگیرانه کشته شدند، با قیام اهالی نقده کنترل شهر دوباره در دست تورکها قرار گرفت.

- 3 اردیبهشت 1358: راهپیمائی بزرگ اهالی تبریز در دفاع از آیت الله شریعتمداری و اعتراض به چاپ مقاله ای توهین آمیز با نام «بهانه ها را باید از دست خائنان گرفت» به قیلم صادق خلخالی

- 4 اردیبهشت ماه 1358: تجمع و راهپیمائی دوم مردم تبریز در حمایت از آیت الله شریعتمداری

- 29 اردیبهشت ماه سال 1358: تظاهرات صد هزار نفری مردم تهران در دفاع از آزادی مطبوعات مود حمله شدید نیروهای حزب الله قرار گرفت. دهها نفر مجروح شدند.

- 8 خرداد ماه سال 1358: قیام مسلحانه اهالی عرب محمره(خرمشهر) و کشتار مردم توسط نیروهای دولتی

- 30 خرداد ماه 1358: وقوع تظاهرات دهها هزار نفری در مخالفت با سیاستهای مستبدانه جمهوری اسلامی در تهران، نیروهای طرفدار ابوالحسن بنی صدر و نیز سازمان مجاهدین خلق در برپائی این تظاهرات نقش مهمی داشتند.حمله نیروهای حکومتی به آنان،عده‏ای کشته و عده زيادی دستگير شدند.

- مرداد ماه 1358: نا آرامیهای پراکنده در آذربایجان و حمله مردم در برخی از شهرها به مراکز ژاندارمری و  کمیته های انقلاب اسلامی و خلع سلاح آنها

- 21 مرداد ماه سال 1358: تظاهرات هزاران نفری دفاع از آزادی مطبوعات در تهران با حمله حزب الله به شدت به خشونت کشده شد. صدها نفر زخمی شدند

- 26 مرداد سال 1358: قیام مسلحانه اهالی پاوه و هجوم نیروهای دولتی برای سرکوب کردها، ده ها تن کشته شدند.

- 28 مرداد ماه سال 1358: تصرف سنندج توسط نیروهای حزب دموکرات کردستان و بروز درگیریهای پراکنده میان گروههای رقیب کرد در سراسر کردستان و کشته شدن بیش از هزار تن از طرفین در این درگیریها تا سال 1365

- 30 مرداد سال 1358: اعدام دسته جمعی روشنفکران کرد در پاوه

- 1 شهریورسال 1358: قیام مسلحانه اهالی سقز و هجوم نیروهای ارتش و سپاه پاسداران و سرکوب خونین مردم. دهها تن کشته شدند.

- 13 شهریور ماه سال 1358: قیام مسلحانه اهالی سویوق بولاق (مهاباد) و سرکوب شدید اهالی توسط نیروهای رژیم، دهها تن کشته شدند.

- 15 شهریور سال 1358: سرکوب قیام مسلحانه اهالی سردشت، دهها تن کشته شدند.

- 15 مهرسال 1358: وقوع جنگ در نزدیکی سردشت میان کردهای مسلح و نیروهای دولتی، نزدیک به 100 نفر از هر دو طرف کشته شدند.

- 28 مهرماه سال 1358: حرکت مسلحانه کردها در سویوق بولاق، دهها تن کشته شدند.

- 8 آبان ماه سال 1358: تظاهرات زنان در تهران برای برابری حقوق زن و مرد، مورد حمله حزب الله قرار گرفت.

- مقطع حکومت شورای انقلاب(از 15 ابان ماه سال 1357 لغایت5 بهمن سال 1358)

- 11 آذرماه 1358: برگزاری تظاهرات وسیع ضد دولتی در تبریز در اعتراض به عدم انعکاس اخبار واقعی از حوادث آذربایجان در رسانه های فارسی زبان، اعلام ابطال انتخابات رای به قانون اساسی

- 14 آذرماه 1358: حرکت صدها هزار تن از اهالی شهرهای تورک نشین به سوی تبریز

- 15 آذرماه سال 1358: قیام در تبریز در اعتراض به حمله خونین نیروهای حزب الله به دفتر ایت الله شریعتمداری

- 16 آذرماه سال 1358: قیام نیروهای حزب خلق مسلمان در تبریز و تصرف رادیو و تلویزون و دیگر نقاط کلیدی این شهر، تاسی دیگر شهرهای آذربایجان از جمله اردبیل و اورمیه به تبریز، بصورتی که اکثر شهرهای آذربایجان به مدت چند روز از تحت کنترل رسمی رژیم تهران خارج شد، تهدید به بمباران تبریز از سوی حکومت

- 22 آذر ماه سال 1358: تظاهرات عظیم  میلیونی در تبریز در حمایت از ایت الله شریعتمداری، دفاع از حزب خلق مسلمان، محکومیت قانون اساسی، آزادی زندانیان سیاسی آذربایجان، اخراج شبه نظامیان غیر تورک از آذربایجان، زمزمه خودمختاری آذربایجان

- 14 دیماه سال 1358: قیام مجدد آذربایجان و درگیری با نیروهای دولتی تا 21 دیماه، دهها تن در تبریز کشته و یا اعدام شدند.

-17 دیماه 1358: وقوع درگیری شدید درمیان هوارداران دو حزب کردی دموکرات و کومله در سویوق بولاق(مهاباد) و کشته شدن چندین نفر از دوطرف و نیز جمعی از سربازان وظیفه ارتش

- 23 دیماه: اعدام دهها تن از طرفداران خلق مسلمان در تبریز و حمله نیروهای دولتی به دفاتر و مراکز آنها در سراسر آذربایجان

- 29 بهمن 1358: حمله نیروهای مسلح جمهوری اسلامی به مردم تورکمن صحرا و بازداشت دهها تن از آنان

  - مقطع ریاست جمهوری ابوالحسن بنی صدر(از 5 بهمن سال 1358 لغایت30خردادماه سال 1359)

- 29 اسفند ماه 1359: اغاز نبردهای جدید مسلحانه میان کردها و رژیم تهران در منطقه کامیاران و سپس سرایت ان به تمام استان کردستان

- اسفند ماه سال 1359: وقوع زدوخورد شدید میان طرفداران بنی صدرومسعود رجوی(رییس سازمان مجاهدین خلق) از یک سو و نیروهای حزب الله

- 30 خرداد ماه سال 1359: وقوع نبردهای شدید خیابانی میان نیروهای مجاهدین خلق و حزب اللهی های رژیم

- مقطع ریاست جمهوری محمدعلی رجایی( از 31 خرداد ماه  1359 لغایت 8 شهریور ماه سال 1359)

- 2 شهریور ماه سال 1359: نبردهای مسلحانه چریکی فدائیان خلق با نیروهای دولتی در جنگلهای شمال

- مقطع دولت موقت به ریاست حجت الاسلام مهدوی کنی

...

"فاشیستها را متوقف کنیم!"

حمایت جمعی از دانشگاهیان 13 کشور از حرکت ملی آذربایجان

بیانیه "فاشیستها را متوقف کنیم!" توسط جمعی از دانشگاهیان 14 کشور امضاء شده است.

این بیانیه که در دفاع از حرکت ملی آذربایجان و بخصوص وضعیت نگران کننده زندانیان سیاسی تورک در زندانهای مختلف ایران صادر گردیده توسط برخی از دانشگاهیان کشورهای جمهوری آذربایجان، جمهوری اسلامی افغانستان (تورکهای بند تورکستان)، جمهوری اسلامی ایران (تورکهای آذربایجان جنوبی، تورکمنستان جنوبی، خلجستان و قشقایستان)، جمهوری تاجیکستان، جمهوری تورکمنستان، جمهوری تورکیه، جمهوری خلق چین( اویغورهای تورکستان شرقی)، جمهوری عربی سوریه (تورکمن های بندر لاذقیه)، جمهوری تورک قبرس، جمهوری قزاقستان، جمهوری گرجستان(تورکهای آهیسکا)، جمهوری فدراتیو روسیه (تورکهای جمهوری خودمختار تاتارستان) و جمهوری فدرال عراق(تورکمن ائلی) امضاء شده است.

فرزاد صمدلی . استانبول،

                                                                                                                                                                         9 فوریه 2007

faşistləri dayandıraq!

Uluslar arası insan haqlarını savunan örgütlər tərəfındən subut olmuş çeşidli bəlgələrə və məşhur xəbər ajansları tərəfındən yayılmış qanlı yüzlərcə xəbəre görə, bugün İran İslam Cumhuriyeti adlanan ölkenin kuzey batısında, Güney Azərbaycan Torpaqları’nda onlarca insan sadəcə Türk olub milli dilini, kültürünü və tarixi ərazısını savunduqları için cəzaevlerində hücrelerde, agır işkəncələr altında yaşayırlar.

Abbas Leysanlı, Riza Abbasi, Behruz əlizade, Elyaz Yekanlı, Əsker Əkbərzdə, Elman Nuri, Hamid Lütfi, Xudayar Teymurlu, Səlman sərxoş, Gulamriza Nəsirzadə...indi Ərdəbil, Zəngan, Urmu, Təbriz...cəzaevlerində tutuqlanmakdadırlar. Aldığımız son bilgilərə görə Abbas Leysanlı’nın yaşayışı təhlikədədir.

2006 Mart ayında, Fars faşizminə qarşı Güney Azərbaycan’ın 50 şəhər ve qəsebəsində baş verən dəhşət, sıra ve ayaqlanmalar, bütün dünya xalqlarına 35 milyonluq ''Güney Azərbaycan Milləti'' anlamının gərçəkləşməsini vurguladı.

Yaxalananların sərbəst buraxılması, məhbuslara verilmiş siyasal hükümlərin ləgv olunması və işkəncə görən insanların maddi ve mənəvi zərərlərinin ödənməsi bizim ən acil istəklərimizdir.

Şüphəsiz Tehran Hükümeti’nin insan haqlarına boyun əyməsi və Güney Azərbaycan’da Türk Ulusu’nun tanıması təməl istəyimizdir.

Istəklərin qarşılanmadığı təqdirdə Güney Azərbaycan Milləti kəndi özgürlük ve bağımsızlık savaşı ugrunda bütün uluslararası tanınmış haqlardan yararlanacaqdır. Beləliklə İran İslam Cumhuriyeti’ni yönətənlər gələcəkdə baş verən mümkün olaylardan sorumlu olacaqdırlar.

faşistleri durduralım!

Uluslararası insan haklarını savunan örgütler tarafından tespit edilen çeşitli belgelere ve önemli birçok haber ajansı tarafından yayınlanmış yüzlerce habere göre, bugün İran İslam Cumhuriyeti olarak adlandırılan ülkenin kuzey batısında, Güney Azerbaycan Toprakları’nda onlarca insan sadece Türk olup milli dillerini, kültürlerini ve tarihsel topraklarını savundukları için cezaevlerinde, ağır işkenceler altında ve tecrit  koşullarında yaşıyorlar.

Abbas Leysanlı, Rıza Abbasi, Behruz Elizade, Asker Akberzade, Elyaz Yekanlı, Hamid Lütfi, Elman Nuri, Hudayar Teymurlu, Selman Serhoş, Gulamrıza Nesirzade... şuanda Erdebil, Zengan, Urmu, Tebriz...cezaevlerinde tutulmaktadırlar. Edindiğimiz bilgilere göre Abbas Leysanlı’nın yaşamı tehlikededir.

2006 Mayıs ayında, Fars faşizmine karşı Güney Azerbaycan’ın yaklaşık 50 kent ve kasabasında yapılan müthiş, zincirleme ve kanlı ayaklanmalar, bütün dünya halklarının düşüncesinde 35 milyonluk ''Güney Azerbaycan Milleti'' kavramının gerçekleşmesini pekiştirdi.

Yakalananların serbest bırakılması, hükümlülere verilmiş siyasal kararların iptal edilmesi ve işkence gören insanların maddi ve manevi hasarlarının ödenmesi bizim en acil isteklerimizdir.

Kuşkusuz Tahran Hükümeti’nin insan haklarına uyum sağlaması ve Güney Azerbaycan’da Türk Ulusu’nu tanıması temel isteğimizdir.

Aksi takdirde Güney Azerbaycan Milleti özgürlük ve bağımsızlık mücadelesi için uluslararasındaki bütün tanınmış hak arama yollarından yararlanacaktır. Bu yüzden İran İslam Cumhuriyeti’ni yönetenler  gelecekteki olası olaylardan sorumlu olacaklardır.

فاشیستلری دایاندیراق!

اولوسلار آراسی اینسان حاقلارینی ساوونان اورگوت لر طرفیندن ایثبات اولموش چئشیدلی بلگه لر و جیددی آلینان بیر چوخ خبر آژانسلاری طرفیندن یایینلانمیش یوزلرجه خبره گوره، بو گون ایران ایسلام جومهوریتی آدلانان اولکه نین قوزئی باتیسیندا، گونئی آذربایجان توپراقلاریندا، اونلارجا اینسان سادجه تورک اولوب میللی دیلینی، کولتورونو و تاریخی توپراقلارینی مودافیعه ائتدیکلری ایچین دوستاقلاردا، آغیر شیکنجه لر آلتیندا و اینفیرادی سئللوللاردا یاشاییرلار.

عابباس لئسانلی، ریضا عابباسی، بهروز علیزاده، ائلمان نوری، حامید لوطفی، ائلیاز یئکانلی، عسکر اکبرزاده، خودایار تیمورلو، سلمان سرخوش، غولامریضا نصیرزاده ... ایندی اردبیل، زنگان، اورمو، تبریز... زیندانلاریندا حبسده دیرلر. آلدیغیمیز سون بیلگیره گوره عابباس لئسانلی نین جانی خطرده دیر.

1385- جی ایلین اوردیبهشت و خورداد آی لاریندا، فارس فاشیزمینه قارشی گونئی آذربایحاندا، 50 شهر و کنده یاخین باش وئرن موحتشم، سیرا و قانلی قیاملار، بوتون دونیا میللت لرینه 35 میلیونلوق "گونئی آذربایجان میللتی" آنلامی نین گرچکله شمه سینی داها وورغولادی.

توتوقلانانلارین سربست بوراخیلماسی، وئریلمیش سیاسال حوکوملرین ایبطال اولماسی و ایشکنجه گوره ن اینسانلارین مادی و معنوی ضررلری نین اوده نیلمه سی بیزیم عاجیل ایستکلریمیزدیر.

شوبهه سیز طهران حکومتینین اینسان حاقلارینا بویون ایمه سی و گونئی آذربایجاندا تورک میللتی نین تانیماسی، تمل ایسته ییمیزدیر. ايسته كلرين قارشيلانماديغي تقديرده، گونئی آذربایجان میللتی اوز اوزگورلوک و باغیمسیزلیق دیره نیشی ایچین، اولوسلار آراسی بوتون تانینمیش حاقلاردان فایدالاناجاقدیر.

بئله لیکله ایران ایسلام جومهورییتی نی ایداره ائدن لر گلجکده باش وئرن مومکون اولای لاردان سوروملو اولاجاقدیرلار.

STOP FASCISTS!

According to the documents confirmed by international human rights organizations and according to the hundreds of news issued and broadcasted by many important news agencies; in South Azerbaijan territory, along the north eastern parts of the state so called Islamic Republic of Iran,  tens of people are living under torture, hard cruelty and insulation conditions just because of their Turkish origin and their will to defend their national language, substantial culture and historical territories.

Abbas Lesanli, Reza Abbasi, Behruz Alizadeh, Asker Akbarzadeh, Hamed Lotfi, Elyaz Yekanli, Elman Nuri, Khodayar Teymuri, Salman Sarkhosh, Gholamreza Nasirzadeh... are in Ardebil, Zangan, Ouroumieh and Tabriz   prisons now.

In May 2006, the civil but chaining and bloody revolts happened in almost 50 cities and towns of Southern Azerbaijan against Farsi Fascism, have reinforced the reality of “35 million populated South Azerbaijani Nation” to all the peoples of the world.

Release of the arrested people, cancellation of the political decisions of the courts and payment of material and moral reparations of those who have been subject to the torture and cruelty are our most urgent claims.

Definitely, the recognition of Turkish nation in South Azerbaijan by Tehran government and its conformity with human rights is our primary will.

Otherwise, the South Azerbaijani people will use all the internationally approved ways for the struggle of their own national freedom and independence.

Therefore, authorities of Islamic Republic of Iran will be responsible for the future events!

لنوقف الفاشيون!

جماعات الدفاع عن حقوق الانسان تثبت بمختلف الوثائق و مئات الاخبار المنشورة من قبل وكالات الانباء العالمية، ما يتعرض له الاتراك في اذربيجان الجنوبيه )اي الشمال الغربي لما يسمى بايران( من اضطهاد والبقاء في السجون الانفراديه لمجرد انهم ترك و يريدون المحافظة على لغتهم و ثقافتهم و اراضيهم التاريخية. 

عباس لساني, رضا عباسي، بهروز علي زاده، الياز يكانلي، خودايار تيموري، المان نوري، عسکر اکبرزاده، حامد لطفی، سلمان سرخوش، غولام رضا نصيرزاده ...الان يقبعون في السجون المنتشرة  في اردبیل، زنجان، اورمو، تبریز وغيرها من المدن الاخرى. طبقا للوثائق التي لدينا ان عباس لساني حياته في خطر.  

في شهر مايو 2006، ثارت 50 مدينة باقضيتها ضد الفاشية الفارسية على شكل مظاهرات عارمة، متسلسلة و دموية لتعلن للعالم اجمع ان هنالك ملة قوامها 35 مليون ترك يعيشون في اذربيجان الجنوبيه.

اطلاق سراح المعتقلين و ابطال جميع الاحكام التعسفية الصادرة بحقهم و تعويضهم عن جميع الاضرار المادية و المعنوية التي لحقت بهم اثر البقاء و التعذيب في السجون، و هذا ما نطالب بتحقيقيه.

نحن نطالب و بكل جدية من حكومة طهران بالاعتراف بملة الترك في اذربيجان الجنوبية و اعطائهم كافة حقوقهم الشرعية و على العكس من ذالك، ستقوم ملة اذربيجان الجنوبية بخوض معركة الاستقلال و الحرية و بكافة الطرق الشرعية المتعارف عليها عالميا. ولهذا السبب من المحتمل ان تكون جمهورية ايران الإسلامية مسؤولة عن كل ما سيحدث مستقبلا.

فاشیستها را متوقف کنیم!

براساس اسناد متقن منتشر شده ازجانب نهادهای بین المللی مدافع حقوق بشر و همچنین صدها خبر مخابره شده از سوی خبرگزاریهای معتبر، در آذربایجان جنوبی واقع در بخش شمال غربی کشوری که امروزه با نام جمهوری اسلامی ایران شناخته می شود دهها انسان، فقط بخاطر تورک تبار بودن و دفاع از زبان ملی، فرهنگ و اراضی تاریخی خود در سلولهای انفرادی و تحت شکنجه های طاقت فرسا بسر می برند.

عباس لسانی، رضا عباسی، بهروز علیزاده، ائلیاز یکانلی، ائلمان نوري، عسکر اکبرزاده، حامد لطفی، خدایار تیموری، سلمان سرخوش، غلامرضا نصیرزاده ... اکنون در زندانهای اردبیل، زنگان، اورمو، تبریز... زندانی هستند. همچنین بر اساس اطلاعات موجود جان عباس لسانی در خطر است.

در ماههای اردیبهشت و خرداد سال 1385 هجری شمسی، تقریبا در 50 شهر و شهرک آذربایجان جنوبی سلسله قیامهای عظیم و خونینی بر عیله فاشیزم فارس بوقوع پیوست و به این ترتیب بر واقعیت مفهوم "ملت آذربایجان جنوبی" با 35 میلیون نفر جمعیت، بیش از پیش در نزد ملتهای جهان تاکید شد. 

آزادی بدون قیدوشرط بازداشت شدگان، ابطال احکام محکومین سیاسی وتامین خسارات مادی و معنوی شکنجه شدگان از درخواستهای اولیه ما است. بی تردید گردن نهادن حکومت طهران بر حقوق بشر و نیز شناسائی ملت تورک آذربایجان جنوبی از خواسته های اصلی ما محسوب می شود.

درغیر اینصورت ملت آذربایجان جنوبی در دفاع از آزادی و حق تعیین سرنوشت خویش، محق به انتخاب همه راههای متعارف و مشروع بین المللی است.

در چنین شرایطی مقامات جمهوری اسلامی ایران مسئول اتفاقات احتمالی آینده خواهند بود.

اسامی امضاء کنندگان عبارتند از:

1.      آتلاش. عثمان

2.      ارتاش. مقبوله

3.      ارول. عایشه

4.      ارول. فاتیح

5.      اسلام. سعیده

6.      اصغری. مینا

7.      آصیل کان. مورات

8.      آک سونقور. عومر

9.      آلپای. سوی تورک

10. آلتون. عبدالله

11. انتظار. مسعود

12. اوزتورک. تورهان

13. اوزکان. جانار

14. اوغورلو. لیلا

15. اوغوز. گولسون

16. اونال. احمت

17. آیت الله زاده. سید رحیم

18. آیکان. فاطما

19. بارداکچی. مرت

20. بختاور. بابک

21. بوزکوت. گولسو

22. بوزیل. توغرول

23. بیلگین. محمود

24. پاشایو. رامیز

25. پراغی . خان گلدی

26. پژوهفام. مجید

27. تورک سوی. صمت

28. تورکچو. هارای

29. تونجر. ملطم

30. ثریائی. سمیرا

31. چتین. آیسون

32. چلیک. بدرالدین

33. حاتایلی. یاسین

34. حسنوو. اورهان

35. حسینی. سید مناف

36. حقی. علیرضا

37. حکاک پور. یاشار

38. خداداد. عظیم

39. خراسانی. آرمان

40. خرم. چنگیز

41. خسروی. شیرین

42. خلیلزاده. محسن

43. دلالی. جودت

44. دمیر. فواد

45. دمیرچی. اوزجان

46. دنیزلی. حاکان

47. دوغان. روحی

48. ذبیحی. طهماسب

49. ذوقی. فتح الله

50. رجبی. بهمن

51. رحیمی بیات. حسن

52. رسولزاده. شکرالله

53.  رشتچی. یلدا

54. رهبری. صادق

55. روستم خانلی. بکیر

56. ریحان اوغلو. آیهان

57. ریحانلی. سولماز

58. زعیمی. فریدون

59. زمردی. طلعت

60. زنگانلی. ماهنی

61. ساریچای. تورکان

62. سردری. ائلناز

63. سلیموو. بگنج

64. سینان. یوسوف

65. سینجار. حبیب

66. شانلی. زینپ

67. شریفی. رضا

68. شن ار. گوکان

69. صبحی. کریم

70. صبوری. حسین

71. صفا. اشرف

72. صمدلی. فرزاد

73. صمیمی. شهاب

74. طالبی. نوید

75. طوبا. نرگس

76. ظهوری. محمد رضا

77. عباسی. ائلشن

78. عبدی. حسن

79. عظیم زاده. داود

80. علوی. حسن

81. علی یو. جاوید

82. علیپور. غفور

83. علیزاده. داود

84. علیوو. صورت

85. غرایی. موسی

86. غریب. الماس

87. فتح اللهی. سعید

88. فهیم. اصغر

89. قابیلی. محمد علی

90. قادری. احمد

91. قاراداغلی. ائلدار

92. قاسم زاده. محمد

93. قاسیم اوغلو. بوجان

94. قربانی مقدم. رسول

95. قلیزاده. ربابه

96. قولونجو. آتیلا

97. کاراداغلی. یوسوف

98. کالندرو اوغلو. جمیل

99. کامرانی. صالح

100.                کایا. وولکان

101.                کرکوکلو. بشار

102.                کرم قیزی. مجلیس

103.                کوپرولو. حسن

104.                کیریک کالالی. سولطان

105.                کیشی زاده. آتیلا

106.                گوموش. حامید

107.                گون دوغان. هارون

108.                مئته. کاشغرلی

109.                متین پور. علیرضا

110.                مجتهدی. تورج

111.                مجیدی. کاظم

112.                محمد خانی. ژیلا

113.                ملا عباسی. صالح

114.                منافی. زین العابدین

115.                موتلو. متین

116.                موسوی. سید محمد

117.                ناضار. اوراز

118.                نعیمی. سعید

119.                نعیمی. عباس

120.                نوری. علی محمد

121.                هارای. مسعود

122.                هاشمیان. حجت

123.                همدانی. مهدی

124.                وکیلوو. آسلان

125.                وهاب اوغلو. نورجان

126.                یئشیل. جعفر

127.                یالکیز. عباس

128.                یحیوی. شعبان

129.                یگانه پور. حامد

130.                ینبوع. محمد قاسم

و هابئله؛

 آذربایجان جمعیتی(اونتاریو)، دورنا سایتی، بای بک سایتی، بیجار- بایکال وئبلاقی،آذربایجان سسی سایتی.