قولاق آسين Prof. Cəmil Həsənli ilə 21 Azərin ildönümü barədə müsahibə

Dec 2007

Azeri ▪ آمريکانين سسی

21 آذر حرکاتی، قورتولوش و اویانیشین بیر پاچاسیدیر

21 آذر حرکاتی و آذربایجان میلتینین فاشیزمه، ارتجایه و شوینیسمه قارشی دیرنیشی دگیشیک بویوتلاردا اله آلینمیش، تاریخی، سوسیولوژیک و اتنیک آچیدان اینجلنمیشدیر، نه وار کی بو حرکت و هدف لری سوسیوپولیتیک آچیدان اله آلینمامیش و یا ساپتیریلمیشدیر. 21 آذر حرکاتی بیر دونمین و یا تارخی شرطین بیر گروپ طرفیندن اورتایا قویولوب، دار آنلامدا میللی حق و حقوق ایستگی دگیلدیر. 21 آذر حرکاتی ایللر اونجه آذربایجان آیدینی و بیلجینلری طرفیندن باشلاتیلان بیر پروسه نین دوامیدیر. عباس میرزا طرفیندن اورپایا گوندریلن، اورپا دا گلیشن سوسیال ایلیملرین و فرانسا انقلابینین تأثیری آلتیندا قالان آیدینلارین، دالی قالمیش، خرافات ایچنده یانان، آزادلیقدان محروم اولان ئولکه لرینه گتیردیکلری ینیلیکلرین بیر پارچاسیدیر. ادبیات دا زین العابدین مراغه ای، سیاست ده میرزا فتحعلی آخوندف، طالبوف، میرزا آقا، میرزا جلیل، صابر، تربیت و یوزلرجه آیدین و ضیالی انسانین اراده سی و فداکارلیغی له باشلادیغی مشروطیت انفلابینین ادامه سی دیر. مشروطیت انقلابی بولگه ده آذربایجان اولاد لاری طرفیندن یارادیلان و آزادلیق استقامتنده حرکت الیین ایلک و گنیش قاپساملی بیر حرکت دیر. اونا گوره ده 21 آذر حرکاتی مشروطیت له باشلییان، رضا شاه طرفیندن رفه قالدیریلان آنا یاسانین( قانون اساسی)  تکرار اجراسی ایستگیدیر.

تاریخی یازان لار و یا انو تفسیر الیینلر، اوز ایستکلری و منفعت لری دوغرولتوسوندا حرکت الییرلر، 21 آذر حرکتینی، پیشه وری باشچیلیغیندا رضا شاه ظلمینه و باسقیسینا قارشی بیر حرکت گوستریرلر و پیشه وری نین مجلیسده سس آلامماماسینی، کوسوپ تبریزه دونمسینی حرکتین باشلاماسینا سبب و ندن گوستریرلر> گویا اگر پیشه وری مجلیسه گیریب، میلت وکیلی اولسایدی بیله بیر حرکت باشلامازدی!!  و یا حرکت باشلادی، خلق طرفیندن حمایت گوردی، میللی حکومت قورولدی، بیر ایلده چوخ ایشار گوردی، آذربایجان دیللین یایدی، هم اقتصادی، هم هنری هم ده بوتون ساحالارده انقلاب دییله جاق قدر دگیشیکلیکلار یارادی، سونرا دا مرکزی حکومت قلدور اودوسونو( آرتش) آذربایجانا گوندردی و مینللرجه آذربایجان اولادینی قیردی و دارماداقان ایلدی، دییلن بو سوزلر حقیقتین بیر پارچاسی و بیر بولمسی دیر. حقیقتین هامیسی دگیلدیر. 21 آذربوندان چوخ داها دریندیر. اونجه دن باشلییان دمکراسی، انکشاف و دنیا ئولکلریله و خاقلریله بیرلشمه و بوتونلشمه مجادله سینین ادامه سی و آزادیق مبارزه سیدیر. پیشه وری و دیگر میللی حکومتده یر آلان انسانلارین گچمیشی و یازدیقلاری یازی و مقاله لر بونو گوستریر. بو انسانلار هر شیدن قاباق انسانلیقا، آزادلیقا، دمکراسی و خرافاتا قارشی اولان انسانلاردیر. اونا گوره، آذربایجان حرکتینین ییخیلیشی بوتون ایران دا دمکراسی نین یوخ اوماسینا سبب اولدی. آذربایجان دمکراسی مجادله سینه قالدیغی یردن ادامه ورجاق، انون ایچون بیز تاریخا باخیشیمیزی دگیشتیرملییز، آرتیق ازیکلیک پیسیکولوژیسیندن قورتولمالییز، بیر میللت اولاراق مین ایله یاخین بیر مدت بویوک بیر ئولکه یی اداره اتمیشیز، ینیلیکلر یاراتمیشیز، مشروظیت انقلابینه زمین حاضیرلامیشیز و انون قورونماسی ایچون ساواشمیشیز، اونا گوره بیز ازیلن و باشکاسیندان یاردیم ایستیین بیر میللت دگیل، گینه قورتاریجی پلاتفورموندا اوتوروب، ئولکه میزده دمکراسی قانونلارینی و انسان حقلرینی یایمالییز.

1357 دن قاباق، گچمیشه حسرت و افسوسلا باخاراق ماهنی و ترانه لرله مشغول اولدوک، شهریارین حیدر باباسیله غرورلاندیق، قاراچورلونون شعرلریله آغلادیک و حوزونلندیک، امما قورتولوش یولارینی آرامادیک، شمال دان گلن شرقلارلا، ماهنیلارلا ایلندیک و اوینادیک، امما تاریخیمیزی گونوموزه اویدورمادیک، او اوزدن گچمیشده قالدیق، یعنی ینی پلاتفورملار یارادامادیق و سونوجدا اوز اوزموزو حاشیه و کنارا آتیق. انقابدان سونرا یازیلان بوتون رومانلار، تاریخی کتابلار و حتی مقاله لر بونو گوستریر. هامیسنده بیر ازیکلیک پیسیکولوژیسی گوزه چارپیر. بیز توپارلانیب بو دورومو دگیشتیرملییز، الیمیزده موجود امکانلاری بیلملی و دگرلندیرملییز، آرتیق بیر میللت اولاراق هر شیه صاحیبیز، بیر میللتین زنگینلیغی اونون ضییالیلری و آیدینلاری له اولچولور، بیزیم ایستر  یوخاریدا و ایسترسه اشاقیدا و حتی آذربایجان دیشیندا چوخ ساییدا باشاریلی، آکادمیک، افتصادچی، تجار و کالیتلی ایش گوجو و سوز ساحیبی انسانلاریمیز وار. اوزون سوره باسقیجی رزیم ده یاشاندیغی اوچون کیملیک سورونو وار امما قیسا سوره ده بو پربلم  چوزولور.

21 آذر مناسیبتیله بو گونلرده  آذربایجانین ایچینده و دیشیندا چوخ ساییدا ییغیناجاق( توپلانتی) اولاجاق، گینه گچمیش، یاپیلان ظلم و باسقیلار آنلادیلاجاق، مظلوم، دیلسیز، اقتصادی و اجتماعی جهتدن دالی قالدیغیمیز وورقولاناجاق، داها سونرا دا داغیلیب مظلوم الدوقومازا آغلاناجاق!!

تاریخدان درس چیخارمالییز، دوننی بیلیب، بو گونو یاشییب، یارینی تخمین ایلملییز، دونن ده یاشاماق ارتجاعی بیر ایشدیر، بیز آرتیق دنیاذده، گلوبالیسم ایستقامتنده حرکت الیین میللتلر آراسیندا یریمیزی تاپمالییز، تکنیک و ایفورماسیون امکانلاریندان فایدالاناراق بوتونلوک و بیرلیک ساغلامالییز، 21 آذر یاس گونو دگیل، بیر میللتین قالقیش، اویانیش و خرافاتا قارشی مجادله و قورتولوش گونودرو، اونا گوره بیز آذربایجانلیلارین بایرامی و کوتلاما گونودرو. 21 آذر آذربایجان لیلارلا بیرلیکته بوتون ترک دنیاسینه مبارک اولسون. دار گوروشو بیر طرفه بیراخمالییز، آذربایجان دا و دنیا دا سپلنمیش میلیون لارجا انسانیمیز وار، فیکیر بیرلیغی و دایانیشما ایچیندا اولساق چوخ ایشلر گوره بیلریک، 21 آذر بیر سمبل و هامیمیزین گونودرو، دوشونون کی آذربایجان بوتون اجتماعی و سیاسی حرکتین قایناغی اولموش و ایللرجه بوتون ایرانا ایشیق توتموشدور، پیشه وری او چتین و آقیر گونلرده هارای چکیب و آزادلیق ایستیینگه، اذربایجان میللتی اونا سس وریب و اطرافیندا توپلانیبدیر. قیسا مدت ده یوزلرجه، مینلرجه فدایی آذربایجان عشقیله مبارزه یه باشلاییب و سون نفسینه قدر دایانیب، جان وریب، ایاق یالین، ییرتیق پالتارلا آقیر قره قیشدا قار ایچینده ساواشیبدیر. آذربایجان میللتی مدنی میللتلرله یاشاماق، اولارا ورجاق و اولاردان آلاجاق چوخ شیه صاحیبدیر. چونچو چالیشقاندیر، فیکری آچیقدیر.

تورک دنیاسی بیزیم 21 آذر حرکاتینی تانیمیر و یا انون حقینده چوخ بیلگیسی یوخدی، بو بارده بیز چوخ یاخشی و یترلی چالیشمامیشیز، بوگونون اهمیتینی اولارا بیلدیرملییز، بیزیم ایچون بابک، حیدر عمواوغلی و شیخ محمد و پیشه وری حرکتلری عینی دیر، هامیسی بیزیم میللتیمیزین خوشبختلیغی و آزادلیغی ایچون آذربایجان آیدینلاری طرفیندن اجرا اولونموشدور، هامیسینین یری اورییمیزده و وجدانیمیزدا بویوکدور....

سوئد. دکتر محمد حسین یحیایی

به بهانۀ شصتمین سالگرد نهضت آذربایجان

اغنمی

سالگرد واقعۀ 21 آذر 1325 بهانه ای شد تا گوشه هایی ازحوادث آن سال های پرتنش مورد بررسی گیرد. یکی از اندیشمندان جهان گفته که "تاریخ را مردم میسازند و هرملتی را تاریخسازانی هست که گمنام اند."

اینکه تاریخ کشورما نیز مثل همه جای دنیا،  ساخته و پرداختۀ ارباب قدرت غالب بوده و هست نباید تردید کرد، اما درمقابل، آنچه در حافظۀ تاریخی ملت ها سینه به سینه ثبت شده و به آیندگان رسیده را نیز نباید فراموش کرد. همین انباشت وانتقال حافظه هاست که خمیرمایۀ برگ های تاریخ را شکل داده است. سیری در یادمانده های گذشتۀ هردوره،  به مانند آثار اندیشمندان و فداکاریهای گمنامان  که چون گوهر گران بهائی، از اعماق سیاهی های گذشته برتارک تمدن جهانی نشسته، درعصرروشنگری، بالنده ترین میراث های بشری و هویت ملی کشورها را توضیح داده است.

براین باورواعتقاد، هرتکان و جنبشی در هرکجای  جهان که علیرغم میل قدرت حاکم از دل مردم جوشیده، دوام آورده و درحافظۀ تاریخی مردم سینه به سینه به ارث رسیده است.

حادثۀ آذرماه 1324 آذربایجان، بین مردم آن منطقه از چنین سنت فکری و تاریخی برخورداراست.

با اندوه باید یاد کنم هرزمان  بحثی ازوقایع آذربایجان پیش آمده، شاهد بودم که باعث تحریک اعصاب عده ای از هموطنان استبداد زده شده وکار به دلخوری و قهر ودعوا کشیده است . هستند هنوز جماعتی انبوه، از هموطنان که درپس آن همه تنش های ملی، ازاستقلال و آزادی فقط، پوستۀ تعاریف را گرفته با مفاهیم ریشه ای مانند حقوق فردی و وشهروندی اصلا و ابدا آشنا نیستند. من بارها بنا به تجربۀ شخصی هروقت از حقوق اقوام –  نمیگویم ملت های ایرانی که مبادا متعصبان دوآتشه خدای ناکرده کهیر بزنند -  حتا با برخی روشنفکران که به طرفداری ازحقوق بشر، ساعتها بحث وجدل میکنند، وقتی صحبت حقوق فرهنگی – سیاسی  اقوام ایرانی را به میان آورده ام با چماق تکفیر، متهم به تجزیه طلبی و بیگانه پرستی شده ام .

واقعیت اینست که  دراثر هیاهوهای زمانه وطی سالها تبلیغات ناروای دولتی، تمامی دستاوردهای آن جنبش بزرگ را ساخته و پرداختۀ بیگانگان تلقی شده همچنانکه انقلاب مشروطه را گفتند کارانگلیسیهاست و سلطنت که به فقها رسید این دروغ را دامن زدند وبه نسل بعد ازانقلاب، کم و بیش قبولاندند که مشروطه، کار انگلیسی ها بوده است و لاغیر. تا برعدم شعوروفراست ایرانی تآکیدی دیگرداشته باشند درادامۀ آن سنت شوم یهودیت برای جا انداختن حدیث " چوپان و گوسفند" !

دخالت و حمایت شوروی از آن جنبش را نمیتوان منکرشد، ولی ریشه های تبعیض ها ونا رضایی ها که به  روایتی، از چند دهه پیش درمراحل فرهنگ کشی مردم آذربایجان پیش رفته بود، نه کار بیگانگان که بطور قطع کارخودیها  ودستور حکومت وقت بود. این دروغ شرم آور و ننگین را با هزار من سریش هم نمیتوان به دم بیگانه چسبانید.  تا به امروزهیچ سندی پیدا نشده که روس و انگلیس  به حکومت های ایران دستورداده باشند که زبان مردم بومی فلان منطقه را نابود کنید.  یا درسراسر ایران درمدارس بچه ها با فلان زبان ویژه صحبت کنند، بخوانند و بنویسند!

امروزه در پس شصت سالی که از آن روزگاران پرتنش گذشته، جا دارد که دورازتعصبات وغرض ورزیهای خانمانسوز، مسائل را از دریچۀ انصاف زیر ذره بین برد و با درنظرگرفتن زمان ومکان، شرایط را بررسی کرد.

اینجاست که نباید دردام تعصبات  قشری گیرافتاد و با تحلیل و تفسیرهای ناروا برمشکلات تاریخی، اجتماعی و فرهنگی افزود. پاکی، صداقت و سلامت نفس و حرمت به خادمان کشور، ازفضیلت های اهل خرد و قلم است که در هرشرایط باید ملحوظ شود. تعصب شدید وکور، وجدان را آلوده میکند. مانع درک حقیقت میشود. شعار، جای شعورمینشیند. بسترگمراهی های اجتماعی و غلتیدن در سراشیبی های ظلمت و خشونت را هموار و سقوط جامعه را  فراهم میسازد.

هرچه بود آن یک سال حکومت فرقه با زعامت سیدجعفر پیشه وری، با خاطرۀ خوش دراذهان اکثریت مردم آذربایجان حک شد و ماندگار ماند. یادمانده ای غرورآمیزازجنبش مردمی. اصلاحات تکان دهنده و ریشه ای در بیشتر زمینه ها. گشودن درهای آزادی زبان به روی آموزش و پرورش درمدارس. حق رآی زنان. تشکیل دانشگاه و لایحۀ  تقسیم اراضی بین دهقانان  و عمران و آبادی. وده ها اثر بنیادی . و اما دربارۀ شخصیت و رفتارو کردارهای پیشه وری، سخنان زیادی گفته و نوشته شده. موافق و مخالف حرفهایی زده اند. داوری آن با وجدان هایی ست که سره رااز ناسره تمیز میدهند. اما باور دارم که همو درد و رنج فقر و جور و ستم قدرتمندان ومالکان را از طفولیت چشیده بود، از روستای زاویه خلخال، جائی که در یک خانوادۀ روستائی چشم به جهان گشوده بود.  دردوران بچگی باانبوه کوچندگان ایرانی به روسیه دنبال نان و معاش با خانواده اش به آن دیار رفته و در سیستم کمونیستی شوروی رشد کرده بود. آمال و آرزویش رفاه تهیدستان وزحمتکشان بود. برسر این سودا نیزجان باخت. روانش شاد باد با انبوه قربانیان آن خیزش، که با هجوم ارتش ظفرنمون درفردای 21 آذرماه 1325 سراسرآذربایجان، با خون قربانیان گلکون شد.

دراوایل حکومت فرقه که اصلاحات شهری را شروع کرده بودند این خاطره را به یاد دارم.

پدرم سرشب که از مسجد برگشت گفت. امشب برای شام باید به خانۀ کیم کییّک بروم که ازعتباب برگشته. مادرم  پرسید من هم باید حاضربشم؟.  پدرم گفت مهمانی مردانه است. و رفت طرف گنجه ای که لباس های پلو خوری ش را آنجا ازچوب رختی آویزان میکرد برداشت وتنش کرد و بلافاصله راه افتاد. و من دنبالش. گفت تو کجا میایی؟ گفتم من با پسرش همکلاسم امروزتو مدرسه من وجلیل حلمی را دعوت کرد و گفت که شب همراه پدرتان بیایین خانۀ ما! تهیه شام بعهدۀ حاج حسین چلوپز است. امشب چلو کباب خواهد داد.

ازمنزل ما زیاد دور نبود. با پای پیاده نیم ساعت فاصله داشت. ماه محرم بود و بالاسر بیشتر خانه ها پرچم سیاه عزاداری به چشم میخورد.  سرمای سوزناک زمستان بیداد میکرد.  صدای بیل و کلنگ و کامیون های کمپرسی  وموتورغلطک های سنگین به گوش میرسید. باد نجوای کارگران را که در آن سرما زیر نور چراغ های متحرک برقی کارمیکردند درفضا تاب میداد. رسیدیم به چهارراه منصور رو به ششکلان.  از دور، در میان ذرات نور چراغ ها انبوه کارگران دیده میشدند با سر و صداهای ماشین آلات و کامیونهایی که درآمد و رفت بودند. درآن لحظه،  مجموعه ای از اشباح خوفناک گورستان ویران، درشبی قیرگون، که حکمت خانم دخترهمسایۀ ثروتمندمان ازیک رمان روسی برایم خوانده بود،  مقابل چشمم قد کشید. سخت ترسیدم.

خانه بزرگی بود درکوچه قره باغیها. یادم نیست چه کسی از مکه یا کربلا برگشته بود. ومطابق عادت شام مفصلی تهیه دیده بودند. توی اتاق گرمی چندتا ازهمکلاسیهایم را دیدم. ممی قره  میرفت هر چند دقیقه یک بار از تنبی شیرینی میآورد  و تند تند میخورد. مردی که مسئول آبدارخانه بود و برای مهمانها چای قلیان و چپق  میداد، هر ازگاهی با یک سینی چای میآمد اتاقی که نشسته بودیم. سینی چایی را میگذاشت وسط و میرفت. ممی قره  که دوبار قندان را خالی کرد، آن مرد دیگر به سراغ ما نیامد. قند وشکرکمیاب بود و گران،  بیشتر خانواده های شهری با کشمش و خرما چای میخوردند.

درحیاط خلوتی، زیر الاچیق بزرگی حاج حسین چلوپز کارگران خودرا مستقر کرده بود با چند دیگ بزرگ  و چند تا پاتیل و منقل های دراز کباب پزی. خودش بین مهمانها در تنبی بزرگ نشسته بود.  مسئولیت پخت و پز و توزیع را بعهدۀ  پسر برادرش آقا نقی گذاشته بود که ورزشکاری به نام و صدای دل انگیزی داشت با قیافۀ خندان .

شام تمام شد. آقایلن شهیدی ونجفی و مفیدآقا  با چند تا از علمای شهر با دعای خیرخانه راترک کردند. شب از نیمه گذشته بود که با پدرم و جماعتی باهمسایگان به راه افتادیم طرف محله مان. سرما بیداد میکرد.  ازکوچه قره باغیها تا برسم خیابان منصور لرزیدم. شروع کردم به دویدن طرف خانه رو به خیابان پهلوی. باد سوزناک سرو صدای خنده و مزاح گفتن مهمان ها را ازپشت سرم میآورد.  رسیده بودم به نزدیکی های چارراه منصور که درتاریکی، مردی جلوم سبز شد.  با لباس تیره و کلاه شاپو طوری که صورت کاملش دیده نمیشد. درست نبش  شرقی خیابان منصور و پهلوی .  ذرات نور ضعیف چراغ برق، براده های یخ  که از بخار دهان روی شالگردنی ش آویزان بود را نشان میداد.

وحشت زده شدم. ابستادم. پرسید:

«این موقع شب  کجا میری پسر!   آن هم تک و تنها؟ » 

خودم را گم کرده بودم  گیج و منگ. با لکنت زبان گفتم: «خانه!»

مرد، طوری ایستاده بود که راه فرارنداشتم.  سروصدای پدرم و دوستانش را ازدور میشنیدم.  گفتم:

«آقا تنها نیستم.  با پدرم هستم و برادر بزرگم دارند میآیند  از پشت سر. تنها نیستم آقا.  سردم شده بود  گفتم بدوم زودتربرسم خانه .»

گفت «خانه فلانکس بودید که از زیارت برگشته؟»

گفتم  «بلی آقا.»

پدرم با دوستانش رسید.  با دیدن مرد  همگی به حالت احترام شق ورق ایستادند و سلام کردند.

پس از احوالپرسی از یک یک آنان، گفت : «دونفر را فرستادم برای کارگرها شام بیارن نرسیده ان، نگرانم بچه ها گرسنه اند.»

 پدرم با شنیدن این حرف، روکرد به برادرم گفت :« چند نفری برین خانۀ  ...   به حاج حسین بگو آن دیگ اضافی را با همۀ مخلفاتش فوری بیارن اینجا برای  کارگرا!»

برادرم با چند نفر رفت و طولی نکشید آقا نقی درحالی که دیگ بزرگی را روی نردبانی با چهار نفر حمل میکرد  نزدیک شد.  با دیدن مرد تعظیم کرد.  و چیزی گفت که نشنیدم ولی مرد به گرمی با آقا نقی دست داد. معلوم بود که همدیگررا میشناسند. مرد با لبخندی مهربان گفت: «پهلوان  مزه اش هنوز زیر دندانمه. خب بریم پیش بچه ها. »  و همراه آنها رفت  طرف کارگرها و ماشین آلات که در آن نزدیکی ها سرگرم کار بودند.

پدرم میگفت : «اگر باچشم خودم ندیده بودم باورنمیکردم که این موقع شب دراین سوزو سرمای گزنده تک و تنها و بدون   قراول "منظور پدرمحافظ یا بادیگارد بود" این شخص سر کارگرها بایستد و در فکر شام آنها باشد.»

من قبلا بارها این مرد را دیده بودم. ولی درآن موقعیت اورا نشناختم. این شخص دلسوزومهربان سید جعفر پیشه وری بود . بعد از سال ها هروقت یاد آن شب میافتم، که جلوم را گرفت و تا مطمئن نشد نگذاشت تکان بخورم و باچشم  دیدم خدمت صادقانۀ او را  در آن سوز وسرما، ازاحساس مسئولیت و بزرگواری او به روانش درود میفرستم. 

سال ها بعد، دکتر بلوهر آصفی، شبی درلندن وقتی این خاطره را تعریف کردم گفت :

«آن موقع 18 سالم بود از طرف فرقه مآمورتدارکات بودم. ان شب که با نان و پنیرو خرما، با وانت برگشتم دیدم آقا نقی داره با دیک چلو وایستاده کباب ها را هم چیده روی منقل.  بهت زده شدم. پیشه وری هم بالاسر شان ایستاده و گفته بود آقانقی دست نگهداره تا نان برسد.  وقتی من رسیدم آنقی لای هرسنگکی مقداری پلو با نصفی کباب کارگرارا سیرکرد. بلوهربعد از اشاره به اینکه: آنقی درمیان سوزو سرما با آن دیگ و چند تا کباب به همه کارگران آنشب غدای گرم داد ؛  با تآسف شمه ای از خصائل نیک پیشه وری و رفتارهای او را برشمرد  و گفت:

 «بیشتر شب ها برای سرکشی اسفالت خیابانها وکوچه ها تا نزدیکی های صبح درکارها نظارت میکرد.»

یاد همه شان گرامی باد.

بسمه تعالی

فراخوان جنبش دانشجویی آذربایجان

برای ارسال مقالات در خصوص 21 آذر و حکومت ملی آذربایجان

نویسندگان ، محققان و فعالین حرکت ملی آذربایجان ؛

آنچه می دانیم :

تاریخ هر ملتی سرشار از سپیدی­ها، سیاهی­ها ، جشنهای ظفر و مرثیه های شکست است . روزی در بردگی و روزی دیگر در آزادگی و آزادی و آنچه بی گمان آزادگی و آزاد زیستن را میسر میکند ، همانا اراده ی ملی بر خیزش و عصیان در فرد فرد یک ملت است .

این مهم را در 21 آذر 1324 ، در عصر ارجمندی سیاهچال­های آریایی ، دوران انتشار ملیت مجعول و تاریخ نادرست و تحقیر داشته­های ملی مان به انجام رسانده ایم .

آن زمان که در سیر اشتباهات تاریخیمان از اوج به حضیض رسیده بودیم و این ، سرآغازی بود بر فریاد همیشه " ما " بودن ملت کبیر ولی در چنگال دوست و دشمن اسیر آذربایجان .

این اراده ی ملی برای تامین حقوق ملی و دست یابی به سعادتی شایسته ی خویش ، به دست اراده هایی شیطانی ، راهی زندانی به زعم دشمنان ابدی گشت .

... و هنوز یک سال بود که دست زمینییان به آسمان می رسید که راه خورشید بسته شد . تاریخ گواه پایمردی و سربلندی ما و غداری و عصبیت ایشان است ...

و آنچه اکنون باید کرد :

فرزندان ملت ، مغرورانه تشنه ی شنیدن تاریخ خود از پنجره های مختلف هستند. تاریخی که بر مبنای حقایق غیرمغرضانه و مستند باشد و از دیدگاه خود ملت در خصوص این ورق از تاریخ سخن بگوید .

در این سیر ، جنبش دانشجویی آذربایجان ، وظیفه ی خود می داند که در ادامه ی راه مبارزین معاصر وطنمان و به عنوان جنبشی  پیشرو و راهگشا ، از زوایای مختلف به بررسی دیگر بار این فاجعه ی تاریخی برای آگاهی و بیداری ملی نسل نو آذربایجان و هر شخص طالب حق دیگری بپردازد .

مع الوصف این جنبش ، شما را به ارائه ی مقالات خود در خصوص این پیروزی  بزرگ ملی و نیز فاجعه ی دهشت بار ملی یکسال بعد از آن در زمینه های دلخواه مرتبط با موضوع ، فرا می­خواند .

باشد که در حد وسع و توان خود این وظیفه ی سنگین ملی را دوشادوش و دست در دست یکدیگر به سر منزل مقصود برسانیم .

موضوعات پیشنهادی برای مقالات :

1.                  حکومت ملی آذربایجان و اسناد و مدارک تاریخی مستند در خصوص آن .

2.                  حکومت ملی ، اوضاع خاورمیانه و جنگ سرد .

3.                  حکومت ملی ، قدرتهای بزرگ و دیپلماسی .

4.                  آذر 1325 ونسل کشی آذربایجانیان .

5.                  نسل کشی و جایگاه آن در حقوق بین­الملل .

6.                  آسیب شناسی حکومت ملی و فرقه دموکرات آذربایجان .

7.                  فرقه ی دموکرات پس از نسل کشی 1325 .

8.                  حکومت ملی آذربایجان ، دموکراسی و  تحزب .

9.                  جنبش 21 آذر و مسئله ی دین .

10.             جنبش 21 آذر و زبان ترکی آذربایجانی .

11.             حکومت ملی و مسئله ی حقوق زنان .

12.             حکومت ملی ، تمامیت ارضی آذربایجان جنوبی و مسئله ی کورد .  

13.             جنبش 21 آذر و تعامل آن با دیگر جنبش های معاصر .

14.             جنبش 21 آذر ، فدرالیسم یا استقلال .

15.             جنبش 21 آذر و مسئله ی رهبری .

16.             حکومت ملی و مسئله ی پرچم ملی .

17.             جنبش 21 آذر و شاهدان زنده آن .

18.             جنبش 21 آذر و زندانیان سیاسی  مربوط به آن ( صفر خان قهرمانیان ) .

19.             جنبش 21 آذر وجنبش دانشجویی آذربایجان .

20.             حکومت ملی آذربایجان و مسئله ی یکپارچگی آذربایجان جنوبی و شمالی .

21.             جنبش 21 آذر و حرکت ملی آذربایجان ، تفاوتها و شباهتها .

22.             ...

آدرس ارسال مقالات:

(azoyrenci_herekati@yahoo.com)

گله جک بیزیمدیر

جنبش دانشجویی آذربایجان – مرکز تحقیقات

آبان ماه 1386

www.azoh1.blogfa.com

www.azoh.blogfa.com

Yandırılan kitablar

Səməd Vurğun

(İran irticaçıları Azərbaycan dilində olan kitabları vəhşicəsinə

yandırırlar)

Cəllad! Sənin qalaq-qalaq yandırdığın kitablar

Min kamalın şöhrətidir, min ürəyin arzusu...

Biz köçürük bu dünyadan, onlar qalır yadigar,

Min kamalın şöhrətidir, min ürəyin arzusu...

Yandırdığın o kitablar alovlanır... Yaxşı bax!

O alovlar şö'lə çəkib şəfəq salır zülmətə...

Şairlərin nəcib ruhu məzarından qalxaraq,

Alqış deyir eşqi böyük, bir qəhrəman millətə,

O alovlar şö'lə çəkib şəfəq salır zülmətə...

Cəllad! Mənim dilimdədir bayatılar, qoşmalar,

De! onları heç duydumu sənin o daş ürəyin?

Hər gəraylı pərdəsində min ananın qəlbi var...

Hər şikəstən ovladıdır bir müqəddəs diləyin,

De! onları heç duydumu sənin o daş ürəyin?

Söylə! sənmi xor baxırsan mənim şe'r dilimə?

Qoca şərqin şöhrətidir Füzuli'nin qəzəli.

Sənmi “Türk-e xər” deyirsən ulusuma, elimə?

Dahilərə süd vermişdir Azərbaycan gözəli...

Qoca şərqin şöhrətidir Füzuli'nin qəzəli.

Cəllad! Yanıb od olsa da, külə dönməz arzular,

Təbiətin ana qəlbi qul doğmamış insanı.

Hər ürəyin öz dünyası hər səadət arzular,

Qanlar ilə yazılmışdır hər azadlıq dastanı...

Təbiətin ana qəlbi qul doğmamış insanı.

Əzəl başdan düşmənimdir üzü murdar qaranlıq...

Hər torpağın öz eşqi var, hər millətin öz adı.

Kainata dəyişmərəm şöhrətimi bir anlıq,

Mənəm odlar ölkəsinin günəş donlu övladı.

Hər torpağın öz eşqi var, hər millətin öz adı.

Nədir o dar acağları, de kimlərdir asılan?

Oyuncaqmı gəlir sənə vətənimin haqq səsi?

Dayan!.. Dayan! Oyaq gəzir hər ürəkdə bir aslan

Boğazından yapışacaq onun qadir pəncəsi,

Oyuncaqmı gəlir sənə vətənimin haqq səsi?

Cəllad! Sənmi, de! qırırsan Fədailər nəslini?

Millətimin saf qanıdır qurd kimi içdiyin qan.

Zaman gəlir... Mən duyuram onun ayaq səsini,

Şəhidlərin qiyam ruhu yapışacaq yaxandan.

Millətimin saf qanıdır qurd kimi içdiyin qan.

Bir varaqla tarixləri, utan mənim qarşımda,

Anam Tomris kəsmədimi Keyxosrov'un başını?

Koroğlu'nun, Səttarxan'ın çələngi var başımda.

Nəsillərim qoymayacaq daş üstündə daşını,

Anam Tomris kəsmədimi Keyxosrov'un başını?

Sür atını, dördnala çap! Meydan sənindir... Ancaq;

Mən görürəm al geyinib gələn bahar fəslini...

Qoca Şərqin günəşidir yarandığım bu torpaq,

Mən yetirdim al bayraqlı inqilablar nəslini,

Mən görürəm al geyinib gələn bahar fəslini...

20 yanvar, 1947

dekabr ayının 8 də şənbə günü saat 16 dan 20 dək

Stokholm şəhərində tədbir keçirilməsi qərara alınmışdır.

توپلانتيدا همچي نين ” چاشيوغلو ” شيرکتي نين حاضيرلاديغي ” آذربايجان تاريخي ” آدلي ديسکين تئقديماتي و ائرمئنيلرين آذربايجان تورکلرينه قارشي تؤرتديکلري سويقيريمي عکس ائتديرن کيتاب و ژورناللار سرگيلنه جک. تدبيرده د.ا.ک سئدري پروفسور غلامرضا صبري تبريزي، د.ا.ک ايداره هئيئتي اوزولئري، تشکيلاتين فعاللاري، اروپانين موختليف اؤلکه لرينده فعاليت گؤسترن ايجتيماعي بيرليک و کولتور مرکزلري نين تمثيلچيلري، تورک خالقلاري دياسپورونون نوماينده لري ايشتيراک ائده جه کدير

باخین BAXIN  Izleyin  yukleyin

www.turkiran.com

Dekabr 2007