CIA,
1953'TE KOMÜNİSTLERE
KARŞI
İRAN'DA
BİR
GERİLLA
HAREKETİ
PLANLAMIŞ...
PLANDA,
TÜRKİYE'DEKİ
HAVA ÜSSÜNDE
BİRKAÇ
DÜZİNE
KADAR İLAVE
SAVAŞ
UÇAĞININ
DAHA KONUŞLANDIRILMASI
DA BULUNUYOR
Ömer Özkaya
ABD
merkezi haber alma örgütü
CIA'nın
1953'te İran'da
komünistlerin
etkinliklerini artırmaları
üzerine
Muhammed Musaddık
hükümetini
devirmek üzere
bir gerilla kampanyasının
yürütülmesini
planladığı
ortaya çıktı.
Yeni yayınlanan
bir kitapta yeralan ABD gizli dokümanlarına
göre,
1952'nin sonları
ve 1953'te bölgedeki
ABD askeri varlığının
artırılması
ve İran'ın
güneyinde
komünist
karşıtı
bir gerilla kuvvetinin harekete geçirilmesi
planlanmış.
Musaddık
hükümetinin
ülkenin
petrol kaynakları
üzerindeki
devlet kontrolünü
artırmak
için
devamlı
teşebbüslerde
bulunması,
Washington ve Londra'nın
endişelerini
artırmış.
Dr.
Muhammed Musaddık
hükümeti,
19 Ağustos1953'te
ABD tarafından
desteklenen General Fazlullah Zahedi tarafından
bir darbe ile devrilmiş
ve yine ABD yanlısı
Şah
Rıza
Pehlevi sürgünden
ülkesine
çağrılmıştı.
İran'daki
hükümet
darbesi, CIA'nın
İngiliz
istihbarat örgütü SIS ile birlikte hazırladığı
"Ajax" Operasyonu sayesinde gerçekleşmişti.
Operasyon neticesinde İran
bir kaosa sürüklenmiş
ve Musaddık'ın
devrilmesinin yolu açılmıştı.
İran'da
yapılan bu darbenin tüm planları Kıbrıs'ta yapılmıştı.
Gazeteci-
Yazar Ömer Özkaya tarafından kaleme alınan ve Pegasus
Yayınları
tarafından
yayınlanan
"Pentagon'un İran
Operasyonu" adlı
kitapta yeralan belgelere göre,
o günkü
ABD Başkanı
Dwight Eisenhower, planın
başarılı
olamayacağı
konusunda kuşkuya
düştü.
"Plan
ters yöne
gidebilir, Komünist
Tudeh Partisi'nden İranlı
komünistler
istikrarsızlık
ve ekonominin kötüye
gitmesinden iktidarı
ele geçirmek
için
istifade edebilirler"
diye Eisenhower endişeye
kapıldı.
Bu ihtimali ortadan kaldırmak
için
CIA, Tudeh üyeleri
ve diğer
İranlı
politikacıları
hedef alan bir gerilla kampanyası
başlatmak
için
hazırlıklar
yaptı.
CIA, başkent
Tahran'ın çeşitli bölgelerinde, Komünizm karşıtı
direnişçiler tarafından kullanılmak üzere silah ve altın gömdü.
Belgelere
göre,
o günkü
ABD Dışişleri
Bakan Yardımcısı
Walter Smith, Beyaz Saray'a bir rapor sundu.
20 Mart 1953 tarihli bilgi notunda Smith, İran'ın
güneyinde
CIA'nın
bölgede
ABD destekli gerillalar ve istihbarat ajanlarının
operasyon yapabilmeleri için
Kaşkai
kabile liderleri ile bir anlaşmaya
vardığını
belirtiyor. Açıklanan
CIA planında
ayrıca,
Türkiye'nin
güneyindeki
askeri hava üssünde
birkaç
düzine
kadar ilave savaş
uçağının
her ihtimale karşı
konuşlandırılması
ve Irak'ın
güneyindeki
Basra'da da komünist
iktidarın
yayılmasını
önlemek
üzere
bariyer oluşturmak
amacıyla
bir donanma gücünün
yerleştirilmesi
yer alıyor.
ABD
Dışişleri
Bakan Yardımcısı
Walter Smith'in
imzasını taşıyan planda
yeralan diğer
başlıklar
şöyle:
1-
CIA halen
Trablus, Wheelus Fieldta
USAF örtüsü
altında
hafif silah, cephane ve yıkım
malzemelerine sahip. Stok, tedarike ihtiyaç
duymadan 6 ay boyunca 10 bin kişilik
gerilla gücüne
yetebilecek seviyede. Diğer
stoklar ise (New
Jersey, İsmailiye
Süveyş
Kanal Bölgesi
ve Trablus'ta)
4 bin kişilik
gerilla gücüne
yetecek malzeme var. CIA şimdi
mevcut stoka ilave olarak gıda
ve giyim malzemelerini değerlendirmekte.
Bu ihtiyaçlar
hazırlanma
aşamasında.
2-
Bu malzemeler 3
ya da 4 hafta içinde
hava ve denizyoluyla, Tudeh
Partisi'nin komünist
darbesine direnecek İranın
güneyindeki
güçlü
aşiret
unsurlarına
(Kaşkai
aşireti)
nakledilebilir.
3-
CIA, gerilla
operasyonları
ve istihbarı
operasyonlar için
gizli güvenlik
koridoru oluşturulması
konusunda İranın
güneyindeki
Kaşkai
aşiretiyle
anlaşma
yaptı.
Bu grubun 4 üyesine
CIA tarafından
telsiz iletişim
eğitimi
verildi. Bugüne
kadar CIA, İrana
dağıtılmak
üzere
toplam 10 telsiz operartörü
yetiştirdi.
Diğerlerinin
eğitimi
sürüyor.
4-
Tahran, Tebriz
ve İranın
güneyinde,
personelin ve malzemenin İrana
dağıtılacağı
telsiz sinyal alım
noktaları
kurulmakta. Bir miktar iletişim
cihazı,
para ve altın
İranın
farklı
noktalarına
gizlendi, ayrıca
kayda değer
miktarda para Tahranda
mevcut.
" (BELGE
- 1)
"Potansiyel
Liderlere Önem Vermeliyiz"
Ömer
Özkaya tarafından kaleme alınan kitapta yeralan bir başka
belgeye göre ise ABD, 1951 yılında, içinde Türkiye'nin de bulunduğu
bazı ülkelerde, siyasi yöneticileri önceden belirleme ve onları
destekleme kararı almış. Kitabın konuyla ilgili bölümü
şöyle:
"Takvimler
14 Şubat 1951'i gösteriyordu. Amerikan Dışişleri Bakanlığı'ndan;
Yakın Doğu-Güney Asya ve Afrikayla ilişkilerden sorumlu bakan
yardımcısı George C. Mc Ghee, Türk-Yunan-İran İlişkileri
Daire Başkanı William M.Rountree, Yakın Doğu İlişkileri
Daire Başkanı Lewis Jones, Orduyu temsilen; Hava Kuvvetleri Sekreteri
Thomas K.Finletter, Amerikan Doğu Atlantik ve Akdeniz Deniz Kuvvetleri
Komutanı Amiral Robert B.Carney ve Atina Büyükelçisi John E.Peurifoy,
Ankara Büyükelçisi George Wadsworth, Tahran Büyükelçisi Henry F.Grady, Bağdat
Büyükelçisi Edward S.Crocker ve diğer bölge ülkelerindeki bazı
Amerikan diplomatları, ABD'nin İstanbul Konsolosluğu binasındaydılar.
Burada, bir hafta süren toplantıda onlarca
kararlar alındı. Ancak şu karar son derece önemliydi: "...Yunanistan,
Türkiye, İran ve Yakın doğu ülkelerinde halklarına
liderlik yapabilecek kapasiteye sahip bireylere özel önem vermeliyiz"
(BELGE - 2)
Kitap'ta
yayınlanan bir diğer ilginç belge ise 1951 tarihli ve ABD'nin Ankara
büyükelçisi George Wadsworth imzalı. Büyükelçi Wadsworth, ABD Dışişleri
Bakanlığı'na gönderdiği telgrafta " Türkiye
de Kürt sorunuartık yok, Kürtler diğer Türk vatandaşları
ile eşit şekilde yaşıyor. Kürt sorunu yaratmak için
gösterilen bütün çabalar dış kaynaklıdır." diyor. (BELGE
- 3)
"Her
Subayın Biyaoğrafisi Elimizde Olmalı"
İran'da
yapılan bu darbeden, CIA acaba ne gibi dersler çıkardı? Kitapta
bu konu, CIA belgelerinden aynen
aktarılıyor. İlgili bölüm şöyle:
"Ajax
Operasyonu'nun Askeri Kritiği...
Eğer CIA askerî
güçleri kullanarak bir hükümeti devirmek isterse, bu durumda CIA, dost güçleri
belirlemeli, onlarla bağlantı kurmalı ve onları başarılı
bir biçimde kullanmalıdır. Askerî darbeye teşebbüs etmeden önce,
öncelikle potansiyel olarak kullanıma elverişli olan güçlerin varlığı
belirlenmeli ardından darbe kararı verilmelidir. Deneyimler göstermiştir
ki, problemi sırtlanması ihtimali olan askerî personel ile ilgili
olarak mümkün olduğu kadar çok detaylı biyografik bilgi toplanılmalıdır.
Biyografik bilginin kısa bir zaman dilimi içerisinde toplanılması
imkansızdır. Bu tür bilgi süreklilik temeli üzerine rapor
edilmelidir ve ne kadar önemsiz olursa olsun, her bir görevli ile ilgili tüm
bilgiler toplanılmalıdır. Askerî personelin biyografisi ve
motivasyonları ile ilgili olarak elimizde yeterli düzeyde enformasyon
bulunduğunu varsaydığımızda, bundan sonra yapılacak
olan iş, inceleme altına alınan her askerî personelin
karakterinin belirlenmesidir. "
Amerika'nın
Darbe Dosyası
Kabarık
ABD;
2. Dünya
Savaşı'ndan
bu yana dünyanın
çeşitli
yerlerinde darbe girişimlerinde
bulundu.1945 yılından
sonra süper
güç
haline gelen ABD, kendisine yakın
yönetimleri
iktidarda tutabilmek için
CIA aracılığıyla
gerçekleştirdiği
darbelerle çeşitli
ülkelerin
yönetimlerini
değiştirdi.
1953'de İran'da
Dr. Musaddık'ın
İran
petrollerini işleten
İngiliz
ve Amerikan şirketlerini
devletleştirmesi
üzerine
harekete geçen
Amerikan ve İngiliz
ajanları
bir askeri darbe ile Musaddık
yönetimini
devirip yerine halk desteğinden
yoksun ve antidemokratik Şah
rejimini geçirdi.
1954'de Cenevre Görüşmelerinde
tarafların
mutabakatıyla
Vietnam'da serbest seçimlerin
yapılması
kararlaştırılmış
fakat Amerika komünizm
tehditi gerekçesiyle
Vietnamlıların
özgür
iradelerine karşı
çıkmıştı.
Bu nedenle ortaya çıkan
iç
savaş
sonucunda binlerce masum Vietnamlı
ve Amerikan askeri hayatını
kaybetti.
1954'de
demokratik yollarla seçilen
Guatemala Devlet Başkanı
Jacoba Arbenz'e karşı
CIA askeri darbe düzenledi.
Arbenz'in toprak reformudan rahatsız
olan Amerikan firmaları
tarafından
hedef seçildiği
belrtiliyor. 1959 yılında
ABD'nin işbirlikçisi
olan Batista yönetiminin
Fidel Castro ve Che Guevara tarafından
devrilmesiyle harekete geçen
ABD yönetimi
mülteci
Kübalıları
örgütleyerek
Domuzlar Körfezi
çıkarmasını
yaptı
fakat başarısız
oldu. 1963 yılında
Dominik Cumhuriyetinde seçimle
işbaşına
gelen Juan Bosch'u darbe ile uzaklaştırdıktan
sonra Washington yönetimi
iktidardaki cunta yönetimine
direnen kitleleri dağıtmak
için
askeri birlikler gönderdi.
1973 yılında
Şili'de
demokratik seçimlerle
iktidara gelen Salvador Allende'nin yerine dikdatör
Pinochet askeri diktatörlüğü
kuruldu.
1979
yılında
Nikaragua'daki Sandinista yönetimine
karşı
ABD, Contraları
örgütledi.
Hatta Reagan yönetimi
Contralara silah temin etmek için
İran'a
gizli yollardan silah sattı.
Bu olay tarihe İrangate
skandalı
olarak geçti.
2002'de ABD'ye karşı
baş
kaldırmanın
sembolü
haline gelen Küba
Devlet Başkanı
Fidel Castro ile yakın
ilişkiler
kuran Venezuala Devlet Başkanı
Hugo Chavez'in yönetimine
karşı
Amerika tarafından
darbe düzenlendiği
öne
sürüldü.
Venezualla'da son günlerde
artan gösteriler
ve grevlerin sorumlusu olarak Washinton yönetimi
gösteriliyor.
2002'de, 11 Eylül
olaylarının
ardından
Afganistan operasyonu ile kendine yakın
Hamid Karzai yönetimini
iktidara getirien Amerikan yönetimi
"kitle imha silahı"
yalanıyla
da Irak'ın
yönetimini
değiştirdi.
belge_1
belge_2
belge_3
CIA_nin_devirdi__i_Basbakan_Musaddik_1963_yilinda_evinin_bahcesinde
CIA_isbirlikcisi_General_Fazlullah_Zahedi_Basbakan_oldu