ترکمنصحرا

نگاهي به زندگي و موقعيت بلند اجويت در صحنه سياست تركيه



خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران - ايرنا
 
"بلند اجويت" نخست وزير اسبق تركيه و از آخرين بازماندگان "نسل غول"هاي جهان سياست، در آخرين دقايق يكشنبه شب به وقت آنكارا در بيمارستاني در آنكارا درگذشت.
بلند اجويت پنجشنبه شب ‪ ۲۸‬ارديبهشت ماه سال جاري دچار خونريزي مغزي شد و تحت عمل جراحي قرار گرفت، اما هرگز به هوش نيامد و تا لحظه مرگ كه در ساعت ‪ ۲۳:۵۸‬دقيقه يكشنبه شب به وقت آنكارا (‪ ۰۱:۲۸‬دوشنبه به وقت تهران) اعلام شد، در حالت اغما (كما) به سر برد.
در سراسر شش ماه گذشته اقشار مختلف مردم تركيه با حضور در بيمارستان، دفاتري را كه براي عيادت‌كنندگان گشوده شده بود، با نوشتن نظر خود در مورد اجويت، امضا كردند.
شمار امضاكنندگان دفاتر در يك ماه اول از رقم ‪ ۵۰۰‬هزار عيادت‌كننده گذشت.
در مدتي كه اجويت در بيمارستان در حالت كما به سر برد، حضور اقشار مختلف مردم از سراسر تركيه كه بطور گروهي در برابر بيمارستان براي سلامتي اجويت دعا مي‌كردند، لحظه‌اي قطع نشد.
حتي حضور و دعاي مخالفان سرسخت سياسي اجويت در مقابل بيمارستان، اجويت را در تاريخ تركيه در موقعيت سياستمداري قرار داد كه قلب مخالفينش را هم فتح كرده است.
حضور "سليمان دميرل" رييس جمهوري سابق تركيه و رقيب سرسخت سياسي اجويت در دهه ‪ ۱۹۷۰‬ميلادي، در بيمارستان و سخنان وي مبني بر اين كه در برخي مجادلات سياسي، اجويت را آزرده خاطر كرده بود و اكنون براي سلامتي وي دعا مي‌كند، محبوبيت اجويت در نزد سياستمداران مخالف را نيز آشكار ساخت.
برخي از نمايندگان سابق مجلس كه از اجويت بريده و به احزاب مخالف وي پيوسته بودند، با حضور در بيمارستان، با درج عباراتي حاكي از ابراز ندامت در دفترهاي ويژه، از اجويت طلب عفو كرده بودند.
گروه‌هاي كارگري تركيه كه اجويت به عنوان سياستمداري چپگرا، در تمامي دوران فعاليتهاي سياسي خود توجه ويژه‌اي به آنها داشت نيز، در اين مدت با حضور در مقابل بيمارستان، براي سلامتي نخست وزير اسبق تركيه دست به دعا برداشتند.
ده‌ها هزار تن از نمايندگان كارگران از شهرهاي مختلف تركيه در اين مدت به آنكارا آمده و دفاتر ويژه را در بيمارستان امضا كردند.
برخي از مخالفان كه در دوران نخست وزيري اجويت براي رساندن صداي اعتراض خود نسبت به دولت وي، دست به اقدامات تبليغاتي زده و اين اقدامات آنها هفته‌ها موضوع بحث در رسانه‌هاي تركيه بود نيز، در بيمارستان حضور يافتند و از اقدامهاي خود ابراز ندامت كردند.
يك صاحب نظر امور تركيه، در تفسير صحنه‌هاي حضور اقشار مختلف مردم با ايمان و اعتقاد متفاوت در برابر بيمارستان و دعا براي سلامتي اجويت گفت:
"اين صحنه‌ها نشانگر تجليل ملت از سياستمداري است كه در طول حيات سياسي خود، در روزهاي دشوار تركيه، منزه‌طلبي نكرد و هرگز پا پس نكشيد. به همراه ملت وارد تلاطم‌هاي سياسي شد و خدمات بزرگي كرد و در خطاهايش نيز، نيتي جز خدمت به تركيه نداشت."
"بلند اجويت" از سياستمداران برجسته پنج دهه اخير تركيه است كه در اوايل مرداد ماه سال ‪ ۱۳۸۳‬شمسي با كناره‌گيري رسمي از رهبري حزب "دمكرات چپ"، بطور رسمي از جهان سياست و ‪ ۵۰‬سال حضور فعالانه در تلاطمهاي سياسي ملت تركيه وداع كرد. با اين همه، اجويت همه گاه در مورد مسائل سياسي روز تركيه و منطقه و برخي رويدادهاي جهاني فرصت ابراز نظر را از دست نداد.
آخرين حضور اجويت در صحنه سياسي تركيه، شركت در مراسم تشييع جنازه "مصطفي يوجل اوزبيلگين" قاضي مقتول شعبه دوم ديوان عالي اداري تركيه در همان روز بروز وخامت حالش بود.
اجويت چند ساعت بعد از شركت در تشييع جنازه "اوزبيلگين" با افزايش ناگهاني فشار خون، دچار خونريزي مغزي شده و به بيمارستان انتقال يافته بود.
اجويت كه پنج بار در دوره‌هاي حساس مقام نخست وزيري تركيه را عهده‌دار شده بود، از شخصيتهاي سياسي تاثيرگذار در روند سياسي تركيه در دوران معاصر به شمار مي‌رفت و تقريبا همه زندگي خود را وقف سياست كرده بود.
بلند اجويت و همسرش خانم "رخشان اجويت" در جامعه تركيه به سلامت اخلاقي و پاك دستي شهرت داشتند و از نظر شخصيت فردي نيز در جامعه تركيه افرادي متواضع و سالم قلمداد مي‌شدند.
اجويت در مقاطعي از تاريخ سياسي معاصر تركيه با اقدامات و سياست‌هاي خود از جمله در ماجراي ورود نيروهاي تركيه به قبرس محبوبيت فراواني يافت.
بر اين اساس در جامعه تركيه هنوز از وي با القابي از قبيل "كارا اوغلان"، "فاتح قبرس" و "نخست وزير متواضع" ياد مي‌شود.
اجويت در دهه ‪ ۷۰‬ميلادي لقب "كار اوغلان" گرفت و وقتي كه فرمان حمله نظامي تركيه به قبرس را داد، عكس‌هاي او با عنوان "كارا اوغلان" در كنار پرچم تركيه در همه جا نصب شد.
"كارا اوغلان" عنوان قهرماني افسانه‌اي از تركهاي اويغور است كه در قرن دوازدهم ميلادي در آسياي مركزي مي‌زيسته است و در فرهنگ تركيه نماد "قهرماني و قيام در مقابل ظلم" است.
بلند اجويت ‪ ۸۲‬ساله و همسرش "رخشان اجويت" ‪ ۸۳‬ساله به داشتن زندگي بسيار ساده و بي‌آلايش و تواضع شهرت داشتند و با وجود اين كه در پنج دهه گذشته در صحنه اول سياسي تركيه مطرح بودند و اجويت بارها نخست‌وزير تركيه شده بود، هميشه از مهمانان خود اعم از خبرنگار و سياستمدار شخصا پذيرايي مي‌كردند و همواره فهرست داراييهاي خود را كه شامل فقط دو باب خانه معمولي است و به گفته خودشان يكي ميراث پدري اجويت و ديگري ميراث پدري رخشان است، اعلام كرده بودند.
"رخشان اجويت" نيز كه در پست معاونت حزب خدمت كرده، در زندگي سياسي اجويت همواره همراه او بوده و از اين رو در رسانه‌ها از آنان و گاهي هم از حزب "دمكرات چپ" با عنوان "اجويت ها" ياد مي‌شد.
اجويت داراي اعتقادات لائيك و ديدگاه سوسياليستي ملي گرا بود و تقريبا تا دوره‌هاي اخير از مواضع خود عدول نكرد. او همچنين احساسات تند ضد آمريكايي داشت و با سياستهاي منطقه‌اي آمريكا مخالف بود.
اجويت در آخرين دوره نخست وزيري خود به دليل مواجه شدن تركيه با بحران شديد اقتصادي در سال ‪ ۲۰۰۰‬و تشديد آن در سال ‪ ۲۰۰۱‬مجبور به عمل به نسخه -هاي تلخ اقتصادي صندوق بين‌المللي پول شد.
اجويت بعد از كناره‌گيري از عالم سياست به دفعات دعوت از "كمال درويش" براي تصدي و كنترل امور اقتصادي تركيه در دوران بحران اقتصادي را "اشتباه بزرگ زندگي سياسي" خود خوانده و گفته بود: "كمال درويش با مقدمه‌چيني براي برگزاري انتخابات عمومي زودهنگام، موجب متلاشي شدن دولت ائتلافي وي و حزب دمكرات چپ شد."
حزب دمكرات چپ اجويت در آن انتخابات كه در سوم نوامبر سال ‪ ۲۰۰۲‬برگزار شد، شكست سختي خورد و نتوانست حد نصاب لازم براي فرستادن حتي يك نماينده به مجلس ملي تركيه را كسب كند.
بعد از اين شكست، اجويت با اعلام كناره‌گيري از رهبري حزب، وداع تلخي با جهان سياست داشت.
"بلند اجويت" روحيه شاعرانه‌اي داشت و شعرهايي هم سروده بود. او در وداع تلخ كامانه‌اش با جهان سياست گفته بود كه وقت خود را صرف نوشتن كتاب و سرودن شعر خواهد كرد.