| فوائد همسايگى ترکيه براى ايران |
| 06
نوامبر 2007, سه شنبه |
| ترک زبانان ایران هم آرزوی اروپایی شدن خود را با نگاه به وضعیت ترکیه بیان خواهند کرد |
از آغاز قرن نوزدهم به این سو همۀ کشورها در روابط خارجی خود از یک سو با ساختار جامعۀ بین الملل و از سوی دیگر با انبوهی کشورهای مختلف روبرو هستند و این هر دو تأثیر قاطعی بر تعیین اهداف و خط مشی روابط خارجی یک کشور بر جای می گذارند.
اما از میان اینهمه بازیگر در عرصۀ بین الملل، کشورهای همسایه از جایگاه مهمتری برخورداند. زیرا هر تغییری اعم از مثبت یا منفی، ثبات یا بی ثباتی، قوت و ضعف و فقر و غنا در کشورهای همسایه تأثیر بلاواسطه و مستقیمی بر وضعیت آن کشور خواهد داشت.
نگاهی به تاریخ روابط ایران و ترکیه نشان می دهد که هر دو کشور با دقت و مراقبت تحولات کشور همسایه را زیر نظر داشته اند. ظهور امپراتوری عثمانی کم و بیش با ظهور صفویه در ایران تقارن دارد و ازهمان زمان موازنه قدرت، جنگ و صلح بین آنها عامل اصلی سیاستگذاری آنها در عرصۀ بین الملل و راقم روابط آنها با سایر قدرتهای آن زمان بوده است.
از آغاز قرن نوزدهم که هر دو کشور با تمدن و فرهنگ غرب آشنا شده و درصدد بر آمدند از طریق الگو قرار دادن غرب به پیشرفت دست یابند، تأثیر متقابل یکدیگر را در حوزه در مسائل اجتماعی و فرهنگی و بالاخره در مسابقه غربگرایی به نمایش گذاشتند.
صدور فرمان گلخانه از سوی سلطان عثمانی که خود می توانست سرآغاز قانون اساسی و مقدمۀ توسعۀ سیاسی در امپراتوری عثمانی باشد با اصلاحات امیر کبیر و میرزا حسین خان سپهسالار در ایران همسو و همزمان بود.
پس از آن جامعۀ مدنی هر دو کشور در حال پرورش یک گروه نخبۀ غربگرا بود که نماد آن در ایران انقلاب مشروطه و درعثمانی انقلاب ترکان جوان بود. شکست راههای دموکراتیک در ایران و عثمانی، هر دو کشور را به سوی راههای اقتدار گرایانه توسعه و تجدد سوق داد که نماد آن حکومت رضاشاه و جمهوری آتاترک بود.
در نظام جمهوری راه برای تحولات آرام گشوده است اما در نظام پادشاهی اگر به سلطنت مشروطه نینجامد، دگرگونیهای سیاسی جز از طریق انقلاب میسر نیست. اما سرانجام در پایان قرن بیستم هر دو کشور از دو راه متفاوت به یک دموکراسی هدایت شده رسیدند که خود در میان اینهمه رژیمهای استبدادی و دیکتاتوری در جهان سوم غنیمت است.
این راههای مختلف که مورد استفادۀ ترکیه و ایران قرار گرفت در سیاست کنونی دو کشور تأثیر شگفتی بر جای گذاشته است. ترکیه مدتهاست که خود را برای ورود به عصرجهانی شدن آماده می کند اما ایران اسلامی قصد مقاومت در برابر آن را دارد.
علت این تفاوت درجهت گیری روابط خارجی دو کشور، استمرار آرام در سیاست غربی شدن از سوی ترکیه و واکنش منفی ایران در برابر این امر است که در انقلاب اسلامی 1357تبلور یافت.
ترکیه در فرایند غربگرایی تردیدی بخود راه نمی دهد و تا آنجا پیش می رود که خواهان الحاق به اتحادیه اروپا می شود. وحدت ملی در ترکیه و همسویی دولت و ملت چنان است که احزاب لائیک و مذهبی هم در این موضوع وحدت نظر دارند و این عزم جزم می رود تا ترکیه را به کشوری اروپایی که در عین حال دروازۀ غرب به سوی شرق اسلامی هم باشد تبدیل کند.
گرچه به باور ما ترکیه مسلمان هرگز به درون اتحادیه اروپای مسیحی ( نه تنها بنیانگذاران این اتحادیه مانند ژان مونه و شومان مسیحیان باورمندی بوده اند بلکه هرکس دیگری که از قرن 17 تا جنگ جهانی دوم مثل آبه دو سن پی یر، تزار آلکساندر، ویکتور هوگو و دیگران که در مورد وحدت اروپا سخن گفته اند فقط بر عنصر مسیحیت تأکید داشته اند) راه نخواهد یافت اما طرف ممتاز و مرجح اتحادیه اروپا خواهد بود. حتی تمام مخالفان اروپایی الحاق ترکیه در این امر که ترکیه متحد مطمئن غرب و طرف حساب ممتاز آن باشد اشتراک نظر داشته و ترکیه را دوست خوب خود تلقی می کنند.
حال فرض کنیم که ترکیه در چند سال آینده به عضویت اتحادیه اروپا درخواهد آمد، در این صورت وضعیت ایران چگونه خواهد بود؟ همانطور که در مورد پیشینه روابط دو کشور و حساسیت آنها نسبت به یکدیگر گفتیم ، در دوران معاصر و آینده هم این تأثیرگذاری متقابل از بین نخواهد رفت.
نخست آن که الحاق ترکیه به اتحادیه اروپا پیشرفت اقتصادی غیر قابل انکاری را نصیب این کشور خواهد کرد که مورد حسد بسیاری از همسایگانش قرار خواهد گرفت. همانطور که اسپانیا ده سال پس از الحاق به این اتحادیه شاهد جهش اقتصادی چشمگیری بود، در ترکیه نیز شاهد سرازیر شدن سرمایه و سرمایه گذاریهای گستردۀ سایر اعضای اتحادیه خواهیم بود.
این جهش در کنار تلطیف قوانین، تعمیق دموکراسی از طریق توسعۀ مشارکت و سلامت انتخابات و پیوند احزاب ترکیه با احزاب بزرگ اروپا و خلاصه توسعۀ سیاسی، مبادلات علمی و پذیرش دانشجویان ترک در دانشگاههای معتبر اروپا، افتتاح شعب دانشگاههای اروپا در ترکیه، این کشور به پیشرفتهای علمی و فرهنگی بزرگی خواهد رساند که هیچ یک از کشورهای همسایه و خاورمیانه ای از آن برخوردار نبوده و نخواهند بود.
اروپائیها اتحادیه اروپا را ماشین صلح سازی توصیف کرده و می گویند دست کم 30 کشور عضو بین خود روابطی مسالمت آمیز دارند و به این ترتیب ترکیه با ورود به این اتحادیه به یکباره با 30 کشور اروپا روابطی دوستانه پیدا می کند.
در حوزۀ روابط خارجی هم از آنجا که دیگر ترکیه به تنهایی تصمیم نخواهد گرفت و روابطش با بسیاری از کشورهای همسایه و خاورمیانه در قالب سیاستهای اتحادیه اروپا تعریف خواهد شد و آن دسته از کشورهای منطقه که روابط خوبی با کشورهای اروپایی ندارند با آغوش باز ترکیه روبرو نخواهند شد و حتی مبادلات تجاری آنها با ترکیه نیز متحمل آسیبهای جدی خواهد شد.
روابط ایران و ترکیۀ عضو اتحادیه اروپا، در صورت استمرار سیاستهای کنونی ایران، از همه کشورهای دیگر خاورمیانه بیشتر با مشکل روبرو خواهد شد. زیرا ترکیه دروازۀ ایران به سوی غرب تلقی شده و هرگونه اغتشاشی در این روابط پیامدهای سنگینی به بار خواهد آورد.
البته به همین سان اگر روابط ایران با غرب بهبود یابد نفع الحاق ترکیه برای ایران ازهمۀ کشورهای دیگر بیشتر است. قرار گرفتن ایران درهمسایگی اروپا نه تنها راه نزدیکی نصیبش می شود بلکه بر روابطش با قدرتهای دیگرهمسایه مانند روسیه نیز تأثیر مثبتی بر جای می گذارد.
نکتۀ دیگر وضعیت منطقه ای ایران است که هم اکنون در رقابتی ناگفته با ترکیه قرار دارد. این رقابت با الحاق ترکیه به اتحادیه اروپا به نفع ترکیه شدت بیشتری خواهد گرفت. زیرا نه تنها محصولات اروپا از طریق ترکیه در اختیار همسایگان ما قرار می گیرد بلکه قوت سیاسی ترکیۀ عضو ناتو و عضو اتحادیه اروپا دست کم در کشورهایی مانند آذربایجان کششی مضاعف ایجاد خواهد کرد.
چالش دیگری که الحاق احتمالی ترکیه فرا روی ایران می گذارد تحولات علمی - فرهنگی این کشور همسایه است که بر مطالبات مدنی مردم ایران بویژه جوانان می افزاید. به همان میزان که از مشکلات سیاسی ترکیه کاسته می شود بر مشکلات ایران افزوده می شود.
کردهای ترکیه از آزادیهای زیادی برخوردار خواهند شد و از این پس به صورت یک اقلیت در درون اتحادیه اروپا از امتیازات ویژه ای برخوردار می شوند که مانند کاتالان های اسپانیا برای حل مشکلات خود نیازی به دولت مرکزی ندارند؛ در حالیکه نه تنها کردهای ایران ناراضی تر می شوند بلکه ترک زبانان ایران هم آرزوی اروپایی شدن خود را با نگاه به وضعیت ترکیه بیان خواهند کرد.
بطور کلی دموکراسی پیشرفتۀ ترکیه عضو اتحادیه هم برمطالبات سیاسی جامعۀ ایران اثرخواهد گذاشت و لائیسیسم تقویت شدۀ ترکیه به مصاف نظام سیاسی-مذهبی ایران آمده و تحریکهای بیشتری را در جامعۀ مدنی ایران برمی انگیزد. نویسنده : احمد نقيب زاده |
|||
http://www.kerkuk.net/haberler/haber.aspx?dil=1065&metin=2007110623
www.turkiran.com
|
نگاهی
بی پرده به
اوضاع درونی
و رویدادهای
جهانی ترکیه حاصل
سفر چند روزه
منصور
یادگاری به
ترکیه |
|
||||
|
تاریخ30/07/1386
ساعت:20:02 |
|||||
|
ایجنا
نیوز/
خبرگزاری
جوانان
آزادیخواه
ایران: هوای
استانبول
بسیار گرم
است و طاقت را
از انسان می
برد کارکنان
دولت و
نیروهای
پلیس از نظر
امرار معاش
وضع مناسب
تری نسبت به
گذشته دارند
و حقوقی که
دریافت می
کنند حداقل
هشتاد درصد
از نیازهای
آنان را
تامین می کند.
دولت
اردوغان
نخست وزیر
این کشور
توانسته است
نرخ تورم را
از 47 درصد به 7
درصد برساند. قیمت
خرید و فروش
خانه و
آپارتمان سر
به فلک می کشد
و کرایه یک
آپارتمان سه
خوابه چیزی
معادل هشتصد
هزار تومان
ایران می
باشد ولی با
این وجود یکی
از کارمندان
دولت از حقوق
خود راضی است
و در ادامه می
گوید اگر
مشکل مسکن
نداشته باشی
روزانه با 15
هزار تومان
درآمد در
استانبول به
راحتی می
توانی زندگی
کنی. استانبول
پایتخت هنری
اروپا در سال
2008 دیگر آن
استانبول ده
سال پیش نیست. و
با سرعت تمام
به گسترش خود
ادامه می دهد
از فرودگاه
آتاتورک تا
منطقه
آکسارا با
تاکسی چیزی
در حدود 45
دقیقه طول می
کشد و کنار
جاده ها
کلکسیونی از
نمونه های
زندگی غربی و
سنتی این
کشور می باشد
سالن های
غذاخوری مک
دونالد و یا
فروشگاههای
میکروس در
حاشیه جاده
ها و
خیابانها در
کنار دونر (
کباب ترکی)
فروشی ها و
سالن های
غذاخوری با
غذاهای اصیل
ترکی جای
گرفته اند. با
وجود اینکه
گفته می شود
رابطه باطنی
ترکیه و
امریکا بعد
از جنگ عراق
تیره است ولی
در ظاهر شهر
چنین
برداشتی
محسوس نیست.
هر شب دهها
فیلم
امریکایی از
کانالهای
رنگارنگ
تلویزیونی
این کشور پخش
می شود و
افراشته شدن
پرچم امریکا
بر سر در هتل
ها و
مهمانسراهای
این کشور این
نوید را می
دهد که ترکیه
همچنان
میزبان
مسافران
خارجی از
جمله امریکا
و اروپا می
باشد. البته
بین
استانبول و
نقاط دیگر
این کشور فرق
فاحشی است که
در جای خود به
آن خواهم
پرداخت. در
حال حاضر چند
روزی به
برگزاری
انتخابات
مجلس این
کشور فرصت
باقی است و
سیمای
شهرهای این
کشور رنگ
انتخاباتی
به خود گرفته
اند. در
حالیکه
بسیاری از
اسلامگرایان
از حاکمیت
حزب اردوغان
در ترکیه
حمایت می
کنند ولی این
سوال در بین
مردم کسبه و
بازار دهان
به دهان رد و
بدل می شود
آنهم اینکه
چرا اتحادیه
اروپا
پیروزی حزب
اردوغان را
طلب می کند. صاحب
یکی از لباس
فروشی های
استانبول در
منطقه
آکسارا وقتی
که از او سوال
می کنم نتیجه
انتخابات چه
خواهد شد با
ناراحتی می
گوید
اردوغان
برنده این
انتخابات
است از ابزار
تاسف فردی که
از وضع ظاهری
وی و همچنین
مغازه اش
پیداست که
آدمی مذهبی
می باشد ،
متعجب شدم از
وی علت را
جویا می شوم
می گوید شما
فکر می کنید
این حاکمیت
اسلامی است ؟
نخیر ،بلکه
آنها از هر
امریکایی ،
امریکایی تر
هستند. البته
پذیرفتن و یا
قبول چنین
ادعایی کار
چندان راحتی
نیست چراکه
رویکرد
ترکیه به
مذهب در چند
سال حاکمیت
اردوغان
زبانزد عام و
خاص است و
همواره مورد
تمجید
کشورهای
همسایه خود
از جمله
مقامات رژیم
مذهبی ایران
قرار گرفته
است. بسیاری
از شهروندان
استانبولی
علت تیره شدن
روابط
امریکا با
ترکیه را به
دلیل همکاری
نکردن دولت
اردوغان با
امریکا در
جنگ علیه
عراق عنوان
می کنند ولی
یکی از
سیاستمداران
سرشناس این
ادعا را رد
کرده و می
گوید اگر با
دولت
اردوغان بود
در قبال
دریافت
مبالغ قابل
توجهی با
امریکا
همکاری می
کرد
وی
علت همکاری
نکردن دولت
اردوغان با
امریکا را
مخالفت دیگر
احزاب سیاسی
دارای کرسی
در مجلس ملت
بزرگ ترکیه
می داند. اما
پیشرفت
ترکیه در
زمان دولت
اردوغان فقط
منحصر به
اقتصاد نیست
بلکه از نظر
رعایت حقوق
بشر و
شهروندی هم
پیشرفت های
قابل توجهی
را می توان
دید چراکه
دولت
اردوغان
دولتی بود که
تقلای زیادی
کرد تا ترکیه
را وارد
اتحادیه
اروپا نماید
به همین دلیل
هم
الگوبرداری
فراوانی از
کشورهای
غربی مثل
سوئیس،
فرانسه و
آلمان صورت
داد تا رعایت
حقوق
شهروندی و
بشر در ترکیه
به حد
استاندارد
کشورهای
غربی برسد. یکی
از نیروهای
پلیس که می
خواهد نامش
فاش نشود در
این خصوص می
گوید
الگوبرداری
بد نیست ولی
بایستی
الگوی مورد
نظر قبل از
اجرا بومی
سازی شود که
این امر مورد
توجه دولت
اردوغان
قرار نگرفته
است. وی
ادامه می دهد
بطور مثال
قانونی را به
پلیس ابلاغ
کرده اند که
پلیس ترکیه
همانند پلیس
کشورهای
غربی تا ثابت
شدن جرم
اجازه
بازداشت
کردن متهم را
ندارد و همین
قانون باعث
تهدید امنیت
در شهرهای
ترکیه شده
است چراکه
تمامی
شهروندان
اروپایی جا و
مکانشان
برای پلیس
شناخته شده
است ولی برای
پلیس ترکیه
این امر
مقدور نیست. با
توجه به
اظهارات این
نیروی پلیس
شاید این
سوال مطرح
شود که چگونه
کشوری که
دولت آن تا
بدین جا از
جهان غرب
الگوبرداری
کرده و می کند
اجازه ورود
به اتحادیه
اروپا را نمی
یابد؟ در
پاسخ به این
سوال بایستی
عرض کنم انچه
که از زمان
مذاکره دولت
اردوغان با
اتحادیه
اروپا تا به
امروز از
طریق
خبرگزاریها
و منابع خبری
به طور رسمی
منتشر شده
است این است
که اتحادیه
اروپا به
دلیل نبود
حقوق بشر در
ترکیه با
ورود آن به
اتحادیه
اروپا
مخالفت می
کند. البته
به طور
غیررسمی
گمانه دیگری
هم مطرح می
شود و آن
اینکه
مسلمان بودن
اکثریت مردم
ترکیه دلیل
اصلی مخالفت
اتحادیه
اروپا با
ورود ترکیه
به این
اتحادیه است.
اما
پذیرفتن
دلیل اول
یعنی نبود
حقوق بشر
برای زدن دست
رد به سینه
ترکیه از سوی
اتحادیه
اروپا را نمی
توان پذیرفت
چون که می
توانست
پذیرش ترکیه
در اتحادیه
اروپا به شرط
رعایت حقوق
بشر و
شهروندی
باشد. اما
گزینه دوم هم
با توجه به
شرایط ویژه
ای که مابین
جهان غرب و
مسلمانان
حاکم شده است
و علت آن هم
جریان داشتن
جنگ بین
اسلام سیاسی
و جهان غرب می
باشد را می
توان جزء یکی
از آن علتها
دانست. ولی
علت اصلی
دیگری وجود
دارد که کمتر
کسی یا منابع
خبری به آن
پرداخته اند
به اعتقاد من
علت اصلی راه
ندادن ترکیه
در اتحادیه
اروپا نه به
دلیل نبود
حقوق بشر و نه
بخاطر
مسلمان بودن
اکثریت آنان
است بلکه
دلیل
جلوگیری از
ورود ترکیه
به اتحادیه
اروپا را
بایستی با
طرح امریکای
خاورمیانه
بزرگ در
ارتباط
دانست چراکه
اگر ترکیه
مجوز ورود به
اتحادیه
اروپا را
بدست می آورد
آن موقع می
توانست خود
را از خطر
تجزیه شدن
برهاند که
این دقیقاً
برخلاف نظر
امریکا بود.،
البته دولت
اردوغان در
این خصوص هم
تدابیری را
اندیشیده
بود یکی از
این تدابیر
فدرالیره
کردن ترکیه و
جایگزین
کردن اسم
آناتولی به
جای ترکیه
برای کشور
بود که
ظاهراً مورد
توجه طرف
مذاکره قرار
نگرفت و
البته با
مخالفان
داخلی روبرو
شد. اما
ناگفته
نماند که
دولت
اردوغان با
وجود اینکه
در گزینه ذکر
شده با شکست
مواجه شد ولی
تدابیر
دیگری را
جایگزین آن
نمود آنهم
اینکه
رسیدگی به
مناطق
کردنشین و
ایجاد فضای
مناسب برای
پیروان دیگر
ادیان بود. علوی
های ترکیه که
هفتاد درصد
آنان را
کردهای
ترکیه تشکیل
می دهند در
دوران
حاکمیت
اردوغان
توانستند
برای خود
کانالهای
تلویزیونی
راه اندازی
کنند و به طور
آزادانه
مراسمات
مذهبی خود را
در روزهای
تاسوعا و
عاشورا در
انظار عمومی
برگزار
نمایند و این
در حالی بود
که این امکان
در گذشته
برای آنها
مقدور نبود و
گفته می شد
دولت ترکیه
چندین بار
اقدام به قتل
عام آنان
نموده است. اما
آنچه که
امروز در
ترکیه مشهود
است اینکه
علوی ها می
توانند در
ترکیه پلیس
شوند و یا در
یکی از
ادارات
دولتی انجام
وظیفه
نمایند.
اما
خارج از
آزادیهایی
که در اختیار
علوی ها که
جمعیت قابل
توجهی در
ترکیه هستند
قرار گرفته
است بلکه
رسیدگی به
مناطق
کردنشین هم
در کارنامه
دولت
اردوغان
وجود دارد.
اکثر
روستاهایی
که قبل از
دولت
اردوغان از
نبود
امکانات
رفاهی از
جمله برق، آب
و غیره رنج می
بردند در
دولت
اردوغان از
این امکانات
برخوردار
شدند هرچند
که هنوز کم و
کسری وجود
دارد و
سالیان
تبعیض و بی
عدالتی در
این مناطق را
در چند سال
نمی شود
جبران کرد. یکی
از جوانان
کردزبان در
شهر وان
ترکیه در
خصوص مراکز
درمانی می
گوید: کمبود
دکتر در این
مناطق رنج
آور است اما
چیزی که در
این مناطق
توجه بیننده
را به خود جلب
می کند و
متفاوت از
آنچه که
گروههای
مخالف ترکیه
عنوان می
کنند می باشد
اینکه
اسلامگرایی
در مناطق
کردنشین
ترکیه از
دیار بکیر
گرفته تا
آغری بیش از
مناطق ترک
نشین است در
حالیکه
انتظار می
رفت تجزیه
طلبی در این
مناطق بیشتر
از هر چیز
دیگری مطرح
باشد. در
شهر وان و
دوبایزید با
هر کس که در
خصوص کرد و
ترک سوال
کردم یک پاسخ
شنیدم آنهم
این بود که
لطفاً جدایی
نیندازید
همه ما
مسلمانیم.
هرچند
که اگر انسان
بودن دو طرف
مد نظر قرار
می گرفت خیلی
بهتر بود
چراکه در این
صورت حق حیات
برای همه به
رسمیت
شناخته می شد
ولی با این
وجود،
همتراز
خواندن
همدیگر به
این اندازه
هم می تواند
از خشونت های
موجود در
منطقه بکاهد
و البته
وظیفه
دولتمردان
ترکیه را
افزایش می
دهد تا در پی
چاره باشند
که بدون جنگ و
خونریزی به
یک راه حل
منطقی دست
یابند. اما
ترکیه خارج
از مساله
کردها و علوی
ها با یک مشکل
دیگر هم
رودرو می
باشد آنهم
اتهامات
وارده در
خصوص نسل کشی
ارامنه است. روزنامه
نگاری در شهر
ارزروم در
این خصوص می
گوید یک قدرت
سیاسی خارج
از مرزهای
ترکیه پشت سر
این قضیه است
تا برای
ترکیه بحران
آفرینی کند. وی
اضافه می کند
ترکیه بارها
از ارمنستان
که طرف دعوای
این سناریوی
مشکوک است
خواسته است
تا مدارک
مستند خود را
ارائه دهد و
تاریخدانان
و پژوهش گران
خود را معرفی
کند تا با
تاریخدانان
و پژوهش گران
ترکیه در
خصوص صحت یا
عدم صحت نسل
کشی ارامنه
به دست
ترکهای
عثمانی
تحقیق کنند
ولی
ارمنستان
همواره از
ارائه مدرک و
یا معرفی
معتمدین خود
سرباز زده
است. اما در حالیکه ترکیه همواره این درخواست خود را ارائه داده است و اردوغان نخست وزیر این کشور بارها اعلام داشته است اگر این کمیته تحقیق در پایان تحقیقات خود اعلام کرد که ترک های عثمانی چنین جنایتی را مرتکب شده اند به سر |