این سوال برای بعضی آسان است و برای بعضی دشوار و سخت
من جملاتم با * در اینجا از ویکی پدیا منبع دارد و چون هرکدام را در جایی از آن خوانده ام لینک آدرس دقیق را یدام نیست و نمی گذارم، هرچند اگر خواننده ای مانند شما منبع یک جمله را بخواهد با جستجو آن را در نظرات می گذارم
زبانی که مردم آذربایجان امروزه صحبت می کنند، ریشه ای ترکی با دایره لغات turkic است و کلمات بسیاری از فارسی و عربی قرض گرفته است*، و تا حد به نظرم معمولی (بیش از کم!) قوانین نحوی آن و تا حد ضعیفی قوانین صرفی آن تحت تاثیر فارسی و عربی گرفته شده است. کلماتی معدود از ارمنی (مانند جیران: آهو) ، کردی (مثال ندارم) ، فرانسوی (بامادور: گوجه فرنگی) و روسی (سیمیشکا، قاریشکا، قونقا، سماور و ...) (بخصوص در لهجه تبریز) نیر در زبان ترکی آذربایجانی هست. زبان ترکی اولین نشانه هایش همه در آسیای میانه است، و اکثرا در منطقه میان قزاقستان و مغولستان می باشد*. زبان ترکی آذربایجانی بسیار نزدیک و شبیه زبان ترکی آناطولی است و از سال *1994، زبان فعلی آذربایجان، در اسناد رسمی آذری (AZERI) نامیده شد و تا قبل از آن ترکی نامیده می شد و از ترکی آناطولی به عنوان ترکی استانبولی یاد می شد*. بنا بر تخمین های نوشته قبلی من، حدود 60% کسانی که زبان مادری شان ترکی است در غرب دریای خزر زندگی می کنند،  (مانند آذربایجانی ها، ترکیه ای ها، نوقای ها، باشقوردها) هر چند ریشه این زبان در شرق آن دریا شناخته شده است. اینکه ترکان اصیل چه قیافه ای دارند سوالی هست که پاسخ صریحی ندارد، به عقیده برخی ترک بی معنا و زبان ترکی با معنا است *، به نظر بسیاری یک نظریه نسبتاً مدرن تدوین شده که نسبی به عنوان اورال آلتاییک می گذارد که مانند طیفی است که یک سر آن مغولستان و یک سر آن مجارها هستند، و همه این خانواده اعم از ترکان داخل این طیف قرار می گیرند. و سرانجام نظریه ای که اصولی تر و با مدارک بیشتری است و به مذاق پان ایرانیست ها نیز خوشتر می آید این است که چون ریشه ی ترکی در آسیای میانه کنونی دارد، و ساکنان امروز آن مناطق از نژاد منگلویید (زرد) هستند، پس ترکان اصیل همانا اینها هستند و بقیه تنها زبان ترکی دارند
آزمایش های ژنتیکی نشان می دهد تنها 9% مردم ترکیه ارتیاطی ژنتیکی با آسیای میانه دارند* و این در میان مردم  آذربایجان محدود است (به درصد اشاره نشده است) هرچند آذربایجانیها این ارتباط ژنتیکی شان با آسیای میانه بیش از دیگر مردم منطقه، مانند گرجی ها و ارمنی ها و فارسها است.* و حتی عنوان شده است که مردم آذربایجان ایران و جمهوری آذربایجان، علیرغم مخلوطی زیاد، بازهم قابل تفکیک به ایرانی و قفقازی است.* نکته ای که به نظرم جالب آمد رفرنس (منبع) داشتن آزمایش های ژنتیکی روی مردم ترکیه بود اما چنین چیزی در مورد آذربایجان دیده نشد و تنها بخشی از پژوهشها مربوط به یک ایرانی آذربایجانی که اتفاقاً در میان پان ایرانیست ها محبوب است رفرنس داده شد. و جالب است منبع این دانشنامه آن نه دانشگاه کمبریج مدعی، بلکه همین ایسنا است! * http://www.isna.ir/Main/NewsView.aspx?ID=News-727489&Lang=P
و جالب تر اینکه این نوشته ها به همین تعادل در نسخه انگلیسی، با رویکردی هیجانی در نسخه فارسی است و رویکردی بسیار غیر مستقیم در نسخه آذربایجانی و در نسخه ترکیه ای آن چنین چیزی موجود نیست!* و هرگز پسوند ترک از آذری در نسخه ترکیه ای برداشته نشده است* به نظر من دلیل آن باز بودن دانشنامه است. در حالی که دانشنامه ای بسته مانند انکارتا چیزی به نام آذری نمی شناسد. (تنها در بخشی از مقالات خود آن را زبان رسمی جمهوری آذربایجان عنوان می کند
اگر این جملات که عموماً برخاسته از کارهای آکادمیکی هستند، و بحای خود محترم، آنگاه سوالی گردن کلفت پیش می آید که چه شد که زبان این همه مردم ترکی شد؟ اینکه زبان یک اکثریت توسط یک اقلیت عوض شود، پدیده ای معمول در شرایط های خاص است مانند عرب زبان شدن مردم شمال آفریقا و سوریه و مصر و ... که در اثر پذیرش اسلام بود، که حتی عامل اصلی نفوذ زبان عربی در فارسی و ترکی است، و حتی کنار گذاشته شدن خط ترکی اورخونی و ینی سئی و ...، همه در اثر بر آمدن اعتقادات اسلامی در منطقه بود و یا عبری زبان شدن ترک های خزر در اصل پذیرش یهودیت و مسیحی شدن مردم قدیم آمریکا و پذیرش زبان اسپانیولی و ... معمولا حداقل برای ربان عربی و عبری، این امر به عنوان تحمیل زبان قبول نشده است و به نظر من تا قبل از آموزش همگانی به یک زبان مشخص، تحمیل آن به هر نحوی در زبان قدیم، کاری غیر ممکن است. (ادامه دارد)

تعریف من از ترک: فردی که زبان مادری او از خانواده ترکی است. (بنابرین ۱- به تاریخی بودن ترکی در یک منطقه کار ندارم، مثلاً ترکهایی که دیگر به ترکی حرف نمی زنند، مانند خزرها و بلغارها، و همچنین زبان مناطقی که ترکی در آن زبان رسمی و غیر مادری مانند کردستان ترکیه را ترکی به حساب نمی آورم

 

منابع آن دو منبع بسیار پرآوازه و معروف (لزوماً درست نیست!) Encarta و Krysstal و Ethnology است. بخصوص انکارتا که تقریباْ مطمئن ترین است

 ترکی آناطولی یا ترکیه ای: ۵۱ تا ۶۱ میلیون

ترکی آذربایجانی: ۲۵ میلیون تا ۳۲ میلیون

ترکی ازبکی: حدود ۲۰ میلیون

ترکی قزاقی: ۸ تا ۱۲ میلیون

ترکی اویغوری: ۸ تا ۱۰ میلیون

ترکی ترکمنی: ۶ تا ۹ میلیون

ترکی قرقیزی: ۳ میلیون

ترکی باشکیردی و ترکی چاووش و ترکی تاتار:  هر یک ۲ میلیون

ترکی قاراچای و ترکی ساخا و ترکی کومیک: روی هم ۱ میلیون

ترکی آلتای و تووان و نوقای : روی هم کمتر از ۱ میلیون

جمع کل در اینجا: ۱۲۸الی ۱۵۵ میلیون - تخمین ویکی پدیا: ۱۸۰ الی ۲۰۰ میلیون ویکی پدیا

هدف از این کار به هیچ وجه این نیست که آن را با فارسی، ۳۱ الی ۳۹ میلیون، یا زبان دیگر قیاس کنم، اصلا حقوق بشر و یا از این دست قوانین ارجحیت بر افلیت ها دارد، تنها خواستم اطلاعاتی خود بدست بیاورم و ارائه هم بدهم.

سیستم بسیار مدرن و هوشمندانه ای که جمهوری اسلامی شروع کرد، بطوریکه خود آذربایجانیها و ترکمنها و کردها و ... نفهمیدند که زبان شان مورد تهاجم است، و هنوز هم بعضی در خواب خرگوشی هستند و این را نمی بینند، اکنون به یک مرحله ی حساس رسیده است. به نظر من، سالم گذشتن از از این مرحله برای سیستم فاشیستی به معنای نزدیک شدن به پیروزی است.، که وظیفه همه ماست (حتی شما فارس زبانان که بعد عرض خواهم کرد چرا) نگذاریم این مرحله سخت رد شود، و آن سیاسی شدن زبان ترکی است. من در این جا تنها با زبان ترکی آذربایجانی کار دارم هرچند به اهمیت دیگر زبان های ایران واقف هستم
مهم ترین اسلحه برای ما، درست حرف زدن زبان ترکی است، و الا رژیم در همان هدف هست که ما مانند تلویزیون و مقامات اداری آذربایجانی حرف بزنیم. من طی یک سخنرانی، که ربطی به ترک و ترکی هم نداشت، ترکی را به گونه درست حرف زدم که باعث بر آشفته شدن بعضی مسئولان خود فروخته شد، که بلافاصله گفتند آقا/خانم ..... شما هم که مثل اینکه پان ترکیست و
رسیدن به این مرحله سخت را حتی فردی مانند امام جمعه اردبیل را هم نگران کرده است و هشدار داده است که نباید بگذاریم ترکی به عنوان سمبل مخالفت با نظام مطرح شود