(در حاشیه سخنان آقای حداد عادل)

خبر سخنرانی آقای حداد عادل را در جمع اساتيد و دانشجويان دانشگاه عين الشمس مصر خواندیم: « زبانهاي عربي و فارسي دو بال اسلام هستند و با كمك اين دو، شناخت اين دين مبين كامل مي‌شود
سخنان ایشان تکان دهنده بود. بخش کوچکی از آن واقعی و بخش بزرگی از آن غیر واقعی و غیر علمی. شبیه حدیثی که بر روی اسکناسهای پنج هزار تومانی نقش بسته است. آن حدیث هم پاره هایی از واقعیت را در خود داشت اما اصل حدیث چیز دیگری بود و آن حدیث تحریف شده چیز دیگر
زبان فارسی یکی از چهار زبان مهم جهان اسلام است. زبانی که بنی عباس نقش مهمی در گسترش آن داشتند. تحلیل شهید مطهری آنست که بنی عباس برای اینکه دست رقبای عرب خود را از ایران کوتاه کنند زبان فارسی را به جای عربی در ایران رواج دادند. این یکی از شگفتیهای تاریخ است، زبانی که برای بایکوت کردن اهل بیت پیامبر علیهم السلام گسترش می یافت بعد از چندی توسط ترکان قزلباش به زبان مکتب اهل بیت تبدیل شد و تاریخ از این شگفتیها بسیار دارد
اما سخن آقای حداد از جهاتی جدی نیست. اینروزها به مناسبتی الذریعه آقا بزرگ تهرانی را مطالعه می‌کنم. این کتاب فهرست کتابهای شیعه به زبانهای عربی، اردو، فارسی و ترکی است. کتابهای ترکی به ندرت معرفی شده‌اند و کتابهای فارسی تا آنجا که امکان داشته بزرگنمایی شده‌اند و حتی نشانی از کسروی شیعه‌ستیز و تئوریهای او در این کتاب به چشم میخورد. با این همه کتاب فارسی‌ای که دارای شان دین شناسی بالایی باشد در این فهرست دیده نمی‌شود
اگر علوم اسلامی را طبقه‌بندی کنیم در هیچ یک از طبقات آن به جز عرفان آنهم شاخه عملی آن، کتاب مهم و دست اولی مثل المیزان یا مجمع البیان یا مثلا اصول کافی و اسفاراربعه یا فصوص الحکم به زبان فارسی تالیف نشده است
امهات علوم اسلامی شامل تفسیر، علوم حدیث، کلام، فلسفه، رجال، تاریخ و … هستند که حتی یک کتاب شاخص و دست اول فارسی در این زمینه وجود ندارد. به جز عرفان عملی که اکثر کتابهای فارسی در این زمینه به زبانهای دیگر ترجمه شده‌اند کدام اثر مهم دیگری وجود دارد که فارسی را همپای عربی جلوه می‌دهد؟
حتی امهات کتب دینی ایرانیان اعم از ترک و فارس و عرب و… در زمان معاصر نیز به زبان عربی نوشته شده است که از آنجمله میتوان به تفسیر المیزان، الغدیر کتابهای فقهی و اصولی و رجالی و غیره اشاره کرد
نگارنده اکنون نرم افزار معجم فقهی را که شامل امهات کتب اسلامی در زمینه فقه و اصول و تاریخ و ادبیات عرب و کتابشناسی اسلامی و… با حجمی بالغ بر بیش از سه هزار و پانصد جلد کتاب است در پیش رو دارم در این کتاب هیچ کتاب فارسی که یک دین شناس ناگزیر از مراجعه به آن باشد وجود ندارد
اگر سخنان آقای حداد عادل واقعیت داشت باید طلاب حوزه‌های علمیه جهان اسلام زبان فارسی را نیز در کنار زبان عربی یاد می‌گرفتند که چنین ضرورتی تا به حال در هیچ جا احساس نشده است و بر عکس تمام طلاب علوم دینی از مصر تا عراق و ایران و افغانستان و پاکستان چهار سال نخست تحصیل خود را برای آموزش زبان عربی اختصاص می‌دهند و تنها در حوزه‌های علمیه ایران آنهم در ظرف چند سال اخیر یک کتاب دستور زبان و نگارش فارسی گنجانده شده است. درست است کتابهایی مثل گلستان سعدی قبلا در مکتبهای قدیم ایران و احیانا بعضی مناطق آسیای میانه تدریس میشد اما در این کتاب حتی یک باب نیز مختص دین‌شناسی نیست و جنبه ادبی کتاب مد نظر بوده است.
در واقع اگر سخنان آقای حداد عادل را در عالم واقعی بتوان تجسم کرد و پرنده‌ای را که نماد اسلام است با دو بال عربی و فارسی ساخت آن پرنده تعادل نخواهد داشت و سقوط خواهد کرد. چنانکه پرنده‌ای در یک سوی با بال گنجشک و در سوی دیگر با بال شهباز نمیتواند تعادل خود را حفظ کند
آقای حداد برای اثبات سخنان خود از وجود هزاران کتاب به زبان فارسی سخن گفته است که در واقع این حجم کتاب بلکه بیشتر به زبان ترکی و بعد از آن به زبان اردو نیز وجود دارد. تنها در کتابخانه سلیمانیه ترکیه سی هزار نسخه خطی به زبان ترکی موجود است. با اینهمه در زمینه علوم اسلامی در هیچ زبانی به اندازه زبان عربی منبع دست اول و اصیل یافت نمی‌شود چرا که در طی بیش از سیزده قرن اکثر عالمان بزرگ مسلمان از چین تا اندلس کتب علمی خود را به زبان عربی تالیف کرده‌اند و حتی معتبرترین و جامع‌ترین لغتنامه ترکی میانه هم به زبان عربی نوشته شده است
درست است بعد از انقلاب به برکت پول بیت المال که حق تک تک ملتهای ساکن ایران است موسسات بسیاری با عنوان اسلامی و با تعریف فارسی – اسلامی در ایران شروع به کار کرده‌اند، که حتی سی‌دی کتاب ضد انسانی و ضد ملی شاهنامه نیز در قوطی آنها پیدا میشود، اما به قول سید عطاءالله مهاجرانی اگر تمام آثار پدید آمده بعد از انقلاب را در یکسوی ترازو و آثار علامه طباطایی و شهید مطهری را در کفه دیگر قرار دهیم آثار این دو بزرگوار سنگینی خواهد کرد
اگر این آثار را وزنی هم باشد مدیون نویسندگانی چون دکتر سروش است که همواره از سوی امثال آقای حداد عادل و جناح وی مورد لعن و طعن بوده است
اما سخنان آقای حداد باید تلنگری به ما زده باشد. به راستی جایگاه مدنیت آذربایجان در جهان اسلام در کجاست؟ و ما چه جایگاهی برای جهان اسلام و چه جایگاهی برای خود در میان این جهان قائل هستیم؟

ایلایگون: آننا, ۱۲-ي دوندوران, ۱۳۸۶, ۱:۲۶ گ.ؤ، بؤلوم: ادبیات, خبر و تحلیل, دین و توپلوم, گونده‌لیک یازیلار/ یادداشتها، چیخیش: RSS 2.0، باغلاتما: ترک بک
باخیشلار